ارائه چارچوب تصمیم گیری چندمعیاره برای گزینش مصالح بوم آورد در طراحی پوسته پایدار بنا: مطالعه تطبیقی عملکرد حرارتی و ردپای کربن در اقلیم گرم و خشک ایران

بخش قابل توجهی از اثرات زیست محیطی صنعت ساختمان به تولید، حمل و مصرف مصالح ساختمانی بازمی گردد و مصالح بوم آورد به عنوان موادی که در نزدیکی محل ساخت استخراج، تولید یا برداشت می شوند ظرفیت بالایی برای کاهش انرژی نهفته، ردپای کربن و هزینه حمل و نقل دارند. با این همه گزینش این مصالح در عمل اغلب بر پایه تجربه و شهود صورت می گیرد و چارچوب تحلیلی روشنی که عملکرد حرارتی، اثرات کربنی، مقاومت سازه ای، در دسترس بودن و سازگاری فرهنگی را هم زمان بسنجد کمتر در دسترس است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی تطبیقی و با تکیه بر مرور نظام مند مطالعات پیشین، پنج دسته از مصالح بوم آورد رایج در اقلیم گرم و خشک ایران شامل خشت خام، خاک کوبیده، سنگ محلی، چوب بومی و آجر رسی سنتی را از منظر پنج معیار عملکرد حرارتی، کربن نهفته، مقاومت سازه ای، در دسترس بودن، هزینه و سازگاری فرهنگی-بصری مورد ارزیابی قرار داده و یک چارچوب تصمیم گیری چندمعیاره وزن دار برای رتبه بندی این مصالح در طراحی پوسته پایدار بنا ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد خاک کوبیده تثبیت نشده در مقایسه با بتن معمولی می تواند تا حدود سیزده برابر کربن نهفته کمتری در واحد حجم داشته باشد هرچند تثبیت با سیمان در نسبت های بالا این مزیت را به شدت کاهش می دهد. نتایج امتیازدهی چندمعیاره نیز خشت خام و خاک کوبیده را به عنوان مناسب ترین گزینه ها برای پوسته ساختمانی در اقلیم گرم و خشک معرفی می کند. این پژوهش با ترکیب شواهد کمی حرارتی و کربنی در قالب یک چارچوب تصمیم گیری خلا روش شناختی موجود میان مطالعات توصیفی مصالح بومی و نیاز طراحان به ابزار تصمیم گیری عملیاتی را پر می کند.

کلیدواژه ها:

مصالح بوم آورد ، معماری پایدار ، عملکرد حرارتی ، ردپای کربن ، تصمیم گیری چندمعیاره ، اقلیم گرم و خشک