معماری بومی و هویت شهری بازاندیشی نقش معماری زمینه گرا در تداوم هویت شهری کرمان

هویت شهری حاصل تعامل میان ویژگیهای کالبدی، فضایی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی یک شهر است و در طول زمان از طریق ارتباط متقابل انسان و محیط شکل می گیرد. در شهرهای تاریخی هویت تنها در بناهای شاخص و آثار ارزشمند خلاصه نمی شود، بلکه شبکه معابر، فضاهای عمومی، ساختار محلات، الگوهای سکونت، فعالیت های اجتماعی و تجربه جمعی شهروندان نیز در شکل گیری آن نقش دارند. کرمان به عنوان یکی از شهرهای تاریخی ایران نمونه ای قابل توجه از این پیوستگی میان کالبد، فضا و فرهنگ است. بازار تاریخی، ساختار محلات و معماری بومی این شهر بخشی از نظام تاریخی شکل دهنده به هویت شهری آن را تشکیل می دهند. با گسترش شهر و ورود ساخت و سازهای جدید، مسئله چگونگی برقراری ارتباط میان معماری معاصر و زمینه تاریخی بدون گرفتار شدن در تقلید صوری از گذشته، اهمیت یافته است. پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی نقش معماری زمینه گرا در تداوم هویت شهری کرمان انجام شده است و می پرسد که چگونه می توان میان معماری معاصر و ویژگی های هویتی بافت تاریخی کرمان ارتباط برقرار کرد، بدون آنکه معماری جدید به بازتولید صوری معماری تاریخی تبدیل شود. روش تحقیق انجام شده توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی می باشد. یافته ها با تحلیل پژوهش های مرتبط با بازار تاریخی کرمان، هسته تاریخی شهر، معماری بومی و مداخلات جدید نشان می دهد که تداوم هویت شهری الزاما در تکرار فرم های تاریخی نیست؛ بلکه از طریق تداوم ساختار فضایی، مقیاس و تناسبات، بازتفسیر عناصر و مصالح بومی و تداوم معنا و تجربه مکان قابل تحقق است. بر این اساس، معماری زمینه گرا می تواند به عنوان واسطه ای میان گذشته و حال، امکان شکل گیری معماری معاصر متعلق به مکان را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

هویت شهری ، معماری زمینه گرا ، معماری معاصر ، کرمان ، بافت تاریخی ، تداوم هویت ، معماری بومی