بررسی عوامل موثر بر ارتقای ایمنی در کارگاه های ساختمانی مطالعه ای مبتنی بر پرسشنامه و مشاهدات میدانی

بررسی صنعت ساخت و ساز به دلیل ماهیت موقت متغیر و چند پیمانکاری خود از پرخطرترین حوزه های کاری از نظر ایمنی و سلامت شغلی است. هدف این پژوهش شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر ارتقای ایمنی در کارگاه های ساختمانی و فاصله میان آگاهی ایمنی و رفتار ایمن در محیط واقعی کارگاه است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و توصیفی-تحلیلی بوده و با رویکرد ترکیبی انجام شده است. داده های کمی با پرسشنامه ای شامل ۲۴ گویه بر اساس مقیاس پنج درجه ای لیکرت گردآوری شد و پس از حذف یک پاسخ ناقص ۴۸ پرسشنامه کامل تحلیل گردید. برای تکمیل نتایج، ۱۵ مشاهده مستقیم یا نزدیک به مشاهده مستقیم کارگاهی نیز با تحلیل محتوای کیفی بررسی شد. پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ ۰.۸۴۶ تایید شد و میانگین کل پاسخ ها ۴.۴۲ از ۵ به دست آمد. نتایج نشان داد نظم کارگاه با میانگین ۴.۶۴۶، کار در ارتفاع با ۴.۵۹۰، تجهیزات حفاظت فردی با ۴.۵۵۶ و نظارت و مدیریت با ۴.۴۷۲ مهم ترین محورهای ایمنی هستند. گویه مسیرهای رفت و آمد ایمن با میانگین ۴.۹۱۷ و ۱۰۰ درصد پاسخ های سطح ۴ و ۵ قوی ترین نتیجه عددی پژوهش بود. مقایسه نیروهای اجرایی کارگاهی و فنی نظارتی تفاوت معناداری نشان نداد؛ اما مشاهدات میدانی از ضعف نظارت فعال، استفاده نکردن از PPE، مسیرهای ناایمن و خطر سقوط از ارتفاع حکایت داشت. نتیجه پژوهش نشان می دهد ارتقای ایمنی تنها با آموزش یا وجود تجهیزات حاصل نمی شود بلکه نیازمند ترکیب نظم، کارگاه، کنترل کار در ارتفاع، الزام PPE، نظارت فعال، آموزش عملی، فرهنگ پاسخگویی و مسئولیت مشترک میان همه عوامل پروژه است.

کلیدواژه ها:

ایمنی ، کارگاه ساختمانی ، فرهنگ ایمنی ، جو ایمنی ، رفتار ایمن ، تجهیزات حفاظت فردی ، کار در ارتفاع ، نظم کارگاه ، نظارت ایمنی