شناسایی و ارزیابی مولفه های موثر بر منابع عدم قطعیت در آزمون استخراج قیر از مخلوط آسفالتی با رویکرد فرآیندی در آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک شهرداری کرج

آزمون استخراج قیر از مخلوط های آسفالتی یکی از آزمون های مهم کنترل کیفیت در ارزیابی مشخصات مخلوط آسفالتی و کنترل انطباق آن با الزامات فنی پروژه های عمرانی است. از آنجا که نتیجه این آزمون تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل مرتبط با نمونه، تجهیزات، شرایط محیطی، نحوه اجرای مراحل استخراج و عملکرد اپراتور قرار دارد، صرف گزارش مقدار درصد قیر بدون توجه به میزان عدم قطعیت مرتبط با نتیجه می تواند موجب برداشت نادرست از کیفیت و انطباق مخلوط آسفالتی شود. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، طبقه بندی و کمی سازی منابع موثر بر عدم قطعیت آزمون اکسترکشن آسفالت با تمرکز بر کل زنجیره فرآیند آزمون در آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک شهرداری کرج انجام شده است. در این مطالعه فرآیند آزمون از مرحله دریافت و آماده سازی نمونه تا توزین، اولیه استخراج قیر، جداسازی مصالح، شست وشو، خشک کردن، توزین نهایی و محاسبه درصد قیر مورد بررسی قرار گرفت و عوامل بالقوه موثر بر تغییرپذیری نتیجه در هر مرحله شناسایی شدند. سپس مولفه های عدم قطعیت با استفاده از دو رویکرد آماری و اطلاعاتی در قالب ارزیابی های نوع A و نوع B تعیین گردیدند. در ادامه با استفاده از اصول راهنمای بیان عدم قطعیت در اندازه گیری (GUM)، سهم هر یک از مولفه ها در عدم قطعیت نهایی بررسی و عدم قطعیت مرکب و بسط یافته نتیجه آزمون برآورد شد. همچنین با تدوین بودجه عدم قطعیت امکان تعیین عوامل غالب و اولویت بندی منابع موثر بر نتیجه آزمون فراهم گردید. رویکرد ارائه شده علاوه بر فراهم کردن مبنایی کمی برای بیان قابلیت اطمینان نتایج آزمون اکسترکشن، می تواند به شناسایی نقاط حساس، فرآیند هدفمند کردن اقدامات کنترلی، کاهش پراکندگی نتایج و ارتقای قابلیت تصمیم گیری آزمایشگاه در خصوص انطباق مخلوط های آسفالتی کمک کند. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان الگویی کاربردی برای مدیریت عدم قطعیت در آزمون های مرتبط با کنترل کیفیت آسفالت و بهبود نظام تضمین کیفیت آزمایشگاه های عمرانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اکسترکشن ، آسفالت ، استخراج ، قیر ، عدم قطعیت ، اندازه گیری ، بودجه عدم قطعیت ، روش GUM ، رویکرد فرآیندی ، کنترل کیفیت آسفالت