توسعه چارچوب یکپارچه برای مدیریت هوشمند و تاب آور پروژه های ساخت و اجرا در شرایط عدم قطعیت

پروژه های ساخت و اجرا به دلیل پیچیدگی فنی و سازمانی، تعدد ذی نفعان، وابستگی متقابل فعالیت ها و نوسانات محیطی همواره در معرض طیفی از عدم قطعیت هایی قرار دارند که می توانند عملکرد پروژه را از نظر زمان، هزینه، منابع و کیفیت تحت تاثیر قرار دهند. رویکردهای متعارف مدیریت پروژه عمدتا بر شناسایی و کنترل پیشینی عوامل قابل تشخیص متمرکز بوده و در مواجهه با عدم قطعیت های پویا، اطلاعات ناقص و اختلالات پیش بینی نشده ظرفیت محدودی برای تصمیم گیری تطبیقی و حفظ تداوم عملکرد دارند. از سوی دیگر، مطالعات اخیر هر یک بر بخشی از ظرفیت های هوشمندسازی، تاب آوری یا مدیریت عدم قطعیت تمرکز کرده اند و همچنان نیاز به رویکردی یکپارچه برای پیوند این مولفه ها در سطح مدیریت پروژه ساخت و اجرا وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف توسعه چارچوبی یکپارچه برای مدیریت هوشمند و تاب آور پروژه های ساخت و اجرا در شرایط عدم قطعیت انجام شده است. این پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی ابتدا مولفه های کلیدی مرتبط با مدیریت ساخت، هوشمندی مدیریتی، عدم قطعیت و تاب آوری پروژه را از ادبیات پژوهش استخراج و تحلیل کرده و سپس با تبیین روابط میان آنها، چارچوب مفهومی پیشنهادی را توسعه می دهد. در این چارچوب فرایند مدیریت پروژه به صورت یک چرخه پیوسته شامل پایش و ادراک وضعیت، شناسایی و ارزیابی عدم قطعیت، تحلیل و پیش بینی پیامدها، تصمیم گیری هوشمند، پاسخ و سازگاری و در نهایت بازخورد و یادگیری سازمانی در نظر گرفته می شود. بر این اساس، هوشمندی مدیریتی صرفا به کارگیری فناوری محدود نشده، بلکه به عنوان قابلیتی برای تبدیل داده و اطلاعات پروژه به آگاهی تصمیم ساز و اقدام بهنگام تعریف می شود؛ در مقابل تاب آوری به عنوان ظرفیت پروژه برای پیش بینی، آمادگی، جذب اختلال، پاسخ، سازگاری و بازیابی در برابر شرایط متغیر تبیین می گردد. چارچوب پیشنهادی با ایجاد پیوند میان قابلیت های ادراکی و تحلیلی مدیریت هوشمند و قابلیت های تطبیقی و پاسخگوی مدیریت تاب آور زمینه گذار از مدیریت واکنشی به مدیریت پیش نگر و سازگار را فراهم می کند. انتظار می رود به کارگیری این چارچوب بتواند مبنایی نظام مند برای ارتقای کیفیت تصمیم گیری، کاهش آسیب پذیری پروژه، افزایش قابلیت سازگاری و حفظ تداوم عملکرد پروژه های ساخت و اجرا در محیط های متلاطم و نامطمئن فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ساخت ، مدیریت پروژه ، مدیریت هوشمند ، تاب آوری پروژه ، عدم قطعیت ، تصمیم گیری تطبیقی ، مدیریت ریسک