تدوین معیارهای طراحی مجتمع های مسکونی با تاکید بر ارتقاء سلامت روان کودکان

هدف اصلی این پژوهش تدوین معیارهای طراحی مجتمع های مسکونی با تاکید بر ارتقاء سلامت روان کودکان از طریق روش فراترکیب بوده است. با توجه به گسترش زندگی آپارتمان نشینی و تاثیرات محیط کالبدی بر رشد کودکان، شناسایی و نظام مندسازی این معیارها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این راستا با استفاده از روش فراترکیب و به کارگیری الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو ۲۸ مطالعه مرتبط داخلی و خارجی مورد تحلیل و ترکیب قرار گرفت. یافته های پژوهش منجر به استخراج ۱۱۲ کد باز، ۲۰ کد محوری و ۵ کد گزینشی شد که چارچوب جامعی از معیارهای طراحی را تشکیل می دهند. ابعاد پنجگانه شناسایی شده شامل ایمنی و امنیت، تعاملات اجتماعی و بازی، ارتباط با طبیعت و کیفیت محیطی، رشد شناختی و خلاقیت و انعطاف پذیری و شخصی سازی می باشد. بعد ایمنی و امنیت خود شامل معیارهای امنیت فیزیکی، امنیت روانی، امنیت اجتماعی و پیشگیری از سوانح است. بعد تعاملات اجتماعی و بازی مشتمل بر فضاهای بازی ساختاریافته، فضاهای بازی غیرساختاریافته، تعاملات بین نسلی و تقویت مشارکت اجتماعی می باشد. در بعد ارتباط با طبیعت معیارهای دسترسی به طبیعت، غنای حسی، نورپردازی طبیعی و آسایش اقلیمی شناسایی شد. بعد رشد شناختی و خلاقیت شامل تحریک، کنجکاوی، پرورش خلاقیت، یادگیری محیطی و توسعه مهارت های حرکتی است. در نهایت بعد انعطاف پذیری و شخصی سازی نیز مشتمل بر انعطاف پذیری فضایی، قابلیت شخصی سازی، تطابق با مراحل رشد و مقیاس کودک محور می باشد. این چارچوب به عنوان راهنمای عملی برای معماران و برنامه ریزان شهری می تواند مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز طراحی مجتمع های مسکونی باشد که نه تنها نیازهای سکونتی را برآورده می سازند بلکه به عنوان بستری برای رشد و شکوفایی همه جانبه کودکان عمل می کنند. نتایج این پژوهش گامی در جهت تحقق شهرهای دوستدار کودک و ارتقاء کیفیت زندگی نسل آینده محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مجتمع مسکونی ، سلامت روان کودکان ، فراترکیب