بررسی اثربخشی یکپارچه سازی درمان شناختی- رفتاری با عصب روانشناسی بر بهبود کارکردهای شناختی و کاهش علائم روان شناختی در نوجوانان مبتلا به اختلالات عصبی-روانی

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی یکپارچه سازی درمان شناختی رفتاری با عصب روان شناسی بر بهبود کارکردهای شناختی و کاهش علائم روان شناختی در نوجوانان مبتلا به اختلالات عصبی روانی انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و گروه کنترل با پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله مبتلا به اختلالات عصبی روانی مراجعه کننده به مراکز مشاوره و کلینیکهای تخصصی شهر اصفهان در نیمسال اول سال ۱۴۰۵ بود که از میان آنها ۴۰ نوجوان واجد شرایط به صورت هدفمند انتخاب و پس از همتاسازی بر اساس سن، جنسیت، نوع تشخیص و بهره هوشی به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش ۲۰ نفر و کنترل ۲۰ نفر جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۶ جلسه ۶۰ تا ۹۰ دقیقه ای تحت مداخله یکپارچه درمان شناختی رفتاری با عصب روان شناسی قرار گرفت و گروه کنترل تنها درمانهای معمول را دریافت کرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل آزمون عملکرد پیوسته، آزمون حافظه کاری N-back، آزمون مرتب سازی کارت های ویسکانسین، آزمون استروپ، پرسشنامه خود گزارشی جوانان آشنباخ، مقیاس اضطراب چندبعدی کودکان، مقیاس افسردگی کودکان و مقیاس سنجش ناتوانی کارکردی بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین دو گروه در تمامی متغیرهای کارکردهای شناختی شامل توجه پایدار (=۰.۶۸)، حافظه کاری (=۰.۶۴)، انعطاف پذیری شناختی (=۰.۶۱۸) و سرعت پردازش (=۰.۶۶) و همچنین در تمامی متغیرهای علائم روان شناختی شامل مشکلات درونی سازی (=۰.۷۰)، اضطراب (=۰.۶۷)، افسردگی (=۰.۶۵) و ناتوانی کارکردی (=۰.۶۳۶) تفاوت معناداری وجود دارد (p<...). نتایج مرحله پیگیری دوماهه نیز حاکی از پایداری اثرات مداخله بود. یافته های این پژوهش نشان می دهد که یکپارچه سازی درمان شناختی رفتاری با عصب روان شناسی رویکردی اثر بخش پایدار و جامع برای بهبود همزمان کارکردهای شناختی و کاهش علائم روان شناختی در نوجوانان مبتلا به اختلالات عصبی-روانی است و می تواند به عنوان یک گزینه درمانی موثر در مراکز بالینی و مشاوره ای مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

یکپارچه سازی درمان شناختی - رفتاری ، عصب روانشناسی ، کارکردهای شناختی ، علائم روان شناختی ، اختلالات عصبی-روانی ، نوجوانان