تحلیل کاربست اصل تبین در قرآن کریم در مواجهه با محتوای جعلی و دیپ فیک در شبکه های اجتماعی

با گسترش فناوری های نوین رسانه ای، به ویژه ظهور پدیده «دیپ فیک»، مسئله تولید و انتشار محتوای جعلی به یکی از چالش های مهم اخلاقی و اجتماعی در عصر دیجیتال تبدیل شده است. این فناوری با بهره گیری از هوش مصنوعی، امکان خلق تصاویر و ویدئوهای واقع نما اما نادرست را فراهم ساخته و پیامدهایی همچون تضعیف اعتماد عمومی، نقض حریم خصوصی و تخریب حیثیت افراد را به دنبال داشته است. در این میان، بازخوانی آموزه های دینی، به ویژه قرآن کریم، می تواند چارچوبی راهبردی برای مواجهه با این پدیده ارائه دهد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بررسی کاربست اصل «تبین» در قرآن کریم در مواجهه با محتوای جعلی و دیپ فیک در فضای مجازی می پردازد. اصل تبین، به عنوان یکی از اصول بنیادین اخلاق ارتباطی در قرآن، بر ضرورت راستی آزمایی اخبار و پرهیز از شتاب زدگی در پذیرش و بازنشر اطلاعات تاکید دارد. یافته های پژوهش نشان می دهد که این اصل، علاوه بر پیشگیری از اشاعه اخبار کذب، می تواند به عنوان مبنایی برای مسئولیت پذیری کاربران در محیط های دیجیتال تلقی شود و در کاهش آسیب های ناشی از فناوری های جعل رسانه ای نقش موثری ایفا کند. مقاله با تبیین کارکردهای معاصر اصل تبین، بر ضرورت بازتعریف اخلاق رسانه ای در چارچوب آموزه های قرآنی تاکید کرده و راهکارهایی برای ارتقای سواد رسانه ای و تقویت مسئولیت اخلاقی کاربران در مواجهه با محتوای جعلی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، تبین ، دیپ فیک ، محتوای جعلی ، اخلاق رسانه ای ، فضای مجازی