الگوهای سازمان دهی بصری در لوگوتایپهای فرهنگی فارسی؛ تحلیل تطبیقی آثار دامون خانجانزاده، قباد شیوا و صداقت جباری در دهه ۱۳۸۰

لوگوتایپ فرهنگی زمانی از یک نوشته صرف فاصله می گیرد که روابط درونی، حروف، ریتم، وزن بصری، فضای خالی و شیوه سازماندهی فرم در شکل گیری هویت اثر نقشی فعال داشته باشند. این مقاله با هدف شناسایی و مقایسه الگوهای سازماندهی بصری در لوگوتایپ های فرهنگی فارسی دامون خانجانزاده، قباد شیوا و صداقت جباری در دهه ۱۳۸۰ هجری شمسی انجام شده است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی - تحلیلی انجام شده و هجده لوگوتایپ فرهنگی به صورت هدفمند از آثار سه طراح انتخاب شده اند. تحلیل نمونه ها با استفاده از چارچوب چهار مرحله ای فلدمن و با تمرکز بر ساختار، حروف، نحوه اتصال اجزاء، ترکیب بندی، ریتم حرکت، تعادل فضای مثبت و منفی، خوانایی و میزان انتزاع صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که سه طراح با بهره گیری از مادهای مشترک یعنی خط فارسی به الگوهای متفاوتی از سازماندهی بصری رسیده اند. در آثار خانجانزاده ادغام حروف و تجربه با نسبت ها و اتصال ها برجسته تر است؛ شیوا بیشتر بر ایجاز هندسه و تبدیل مفهوم به ساختاری فشرده و قابل شناسایی تکیه می کند و جباری متناسب با موضوع میان ساختارهای خوشنویسانه و فرم های صریح تر و کاربردی حرکت می کند. نتایج نشان می دهد که تفاوت هویتی این آثار بیش از آنکه به نوع خط وابسته باشد، از شیوه سازمان دهی عناصر نوشتاری و نسبت آن با کارکرد و مفهوم اثر شکل می گیرد.

کلیدواژه ها:

لوگوتایپ ، فارسی ، نشانه نوشتار ، سازمان دهی بصری ، ساختار حروف ، طراحی گرافیک ، هویت فرهنگی ، خط فارسی