بررسی نقش فعالیت های حل مسئله واقعی مدارس در رشد مسئولیت پذیری کودکان

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش فعالیت های حل مسئله واقعی در رشد مسئولیت پذیری و پیامدهای مرتبط در کودکان انجام شد. این مطالعه از نظر رویکرد کیفی و از نوع سنتز پژوهی است. داده ها از تحلیل محتوای کیفی مقالات داخلی و خارجی منتشر شده بین سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ استخراج شدند. برای تحلیل یافته ها از روش کدگذاری سه مرحله ای اشتراوس و کوربین (کدگذاری، بازمحوری و انتخابی) استفاده شد. یافته ها نشان دادند که از تحلیل منابع، ۹۱ مفهوم، ۹ مقوله و ۵ مضمون کلان استخراج شد و در نهایت رشد مسئولیت پذیری به عنوان مقوله محوری سامان دهنده سایر مقولات در نظر گرفته شد. مبانی نظری پژوهش بر پیوند دیدگاه هایی مانند ساخت گرایی، یادگیری اجتماعی (نظریه یادگیری اجتماعی بندورا)، خودتنظیمی، رشد اخلاقی، خودکارآمدی، یادگیری اصیل و رویکرد SEL استوار است. نتایج بیانگر آن است که فعالیت های حل مسئله واقعی با تقویت یادگیری فعال و تجربی، مشارکت معنادار، درگیری شناختی با چالش های واقعی، تجربه پیامدها و ایجاد حس مالکیت نسبت به یادگیری زمینه رشد مسئولیت پذیری را فراهم می کنند. همچنین خودتنظیمی و خودکارآمدی به عنوان سازوکارهای موثر در شکل گیری رفتارهای مسئولانه و پاسخگویی مطرح شدند و در کنار آن مداخلات تربیتی و نقش خانواده، مدرسه و آموزش پروژه محور به عنوان عوامل کلیدی برای نهادینه سازی این پیامدها عمل می کنند. در مجموع، پژوهش نشان می دهد آموزش مبتنی بر تجربه، مشارکت و مواجهه با موقعیت های واقعی می تواند موجب بهبود انضباط، مسئولیت پذیری، خودتنظیمی و یادگیری موثر در کودکان شود و چارچوبی قابل اتکا برای پرورش مسئولیت پذیری در محیط های آموزشی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری ، حل مسئله واقعی ، کودکان ، مدارس