طراحی مدل تحلیل پوششی داده های شبکه ای فازی مبتنی بر SBM با وزن دهی FAHP برای ارزیابی عملکرد معاونان پژوهشی دانشگاه ها: رویکردی سیستمی به زنجیره ی ارزش پژوهش

ارزیابی عملکرد معاونان پژوهشی دانشگاه ها به دلیل ماهیت چندلایه ای، چندهدفه و آغشته به عدم قطعیت های کیفی، از پیچیده ترین مسائل مدیریت آموزش عالی به شمار می رود. نظام های سنتی ارزیابی که عمدتا بر سنجش های تک بعدی و جعبه سیاه متکی هستند، از شناسایی گلوگاه های ناکارایی در مراحل میانی زنجیره ی ارزش پژوهش عاجز مانده و با تقلیل مفاهیم کیفی به اعداد قطعی، به سوگیری های سیستماتیک دامن می زنند. این پژوهش با هدف غلبه بر این کاستی ها، یک مدل ریاضی یکپارچه با عنوان تحلیل پوششی داده های شبکه ای فازی مبتنی بر SBM با وزن دهی FAHP طراحی و پیاده سازی کرده است. نوآوری مدل در گشودن جعبه ی سیاه فعالیت های معاونت پژوهشی به یک ساختار شبکه ای سه مرحله ای شامل توانمندسازی و جذب منابع، مدیریت فرآیند و اجرا، و اثربخشی و تجاری سازی است که جریان واقعی ارزش را بازنمایی می کند. در این مدل، شاخص های کیفی با اعداد فازی مثلثی مدل سازی شده و از طریق رویکرد آلفا-برش، حساسیت نتایج به سطوح مختلف عدم قطعیت تحلیل می شود. اوزان مراحل سه گانه نیز با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی و بر اساس قضاوت های نظام مند خبرگان دانشگاهی تعیین می گردد. نتایج پیاده سازی بر روی داده های ۱۰ معاونت پژوهشی نشان داد که مدل پیشنهادی در مقایسه با مدل های سنتی جعبه سیاه، از قدرت تمایز بالاتری برخوردار است و می تواند ناکارایی های پنهان در مراحل میانی را که در شاخص های کلی استتار شده اند، آشکار سازد. تحلیل حساسیت نیز پایداری قابل قبول رتبه بندی ها را در برابر تغییرات پارامترهای کلیدی تایید کرد. این مدل می تواند به عنوان یک داشبورد تشخیصی هوشمند، مبنایی علمی برای تخصیص بهینه ی منابع، طراحی برنامه های توسعه ی حرفه ای هدفمند و ارتقای سلامت نظام پژوهش در آموزش عالی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تحلیل پوششی داده های شبکه ای ، منطق فازی ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی ، ارزیابی عملکرد دانشگاهی ، معاونت پژوهشی ، زنجیره ی ارزش پژوهش ، مدل مبتنی بر کمبود ، آلفا-برش