هوش مصنوعی و روان شناسی محیطی: چارچوبی مفهومی برای تحلیل و طراحی محیط های انسان محور

تحولات اخیر در حوزه هوش مصنوعی، ظرفیت های جدیدی برای تحلیل، مدل سازی و پیش بینی تعاملات پیچیده میان انسان و محیط فراهم کرده است. در همین راستا، روان شناسی محیطی به عنوان یکی از حوزه های میان رشته ای در معماری و علوم محیطی، به بررسی رابطه میان ویژگی های محیطی و ادراک، رفتار و تجربه انسان می پردازد. با وجود گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در تحلیل محیط های ساخته شده، همچنان فقدان یک چارچوب نظری یکپارچه برای تبیین ارتباط میان مفاهیم بنیادین روان شناسی محیطی و قابلیت های محاسباتی هوش مصنوعی احساس می شود. بر این اساس، هدف این پژوهش تبیین ظرفیت های هوش مصنوعی در بازتعریف مفاهیم روان شناسی محیطی و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل و طراحی محیط های انسان محور است. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر رویکرد مفهومی است که با استفاده از مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند ادبیات علمی انجام شده است. در این فرایند، مفاهیم کلیدی روان شناسی محیطی و فناوری های هوش مصنوعی شامل یادگیری ماشین، یادگیری عمیق، بینایی ماشین و پردازش زبان طبیعی مورد تحلیل و تطبیق قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند فراتر از یک ابزار تحلیلی عمل کرده و به عنوان واسطه ای شناختی میان انسان و محیط ایفای نقش کند. این فناوری با فراهم سازی امکان تحلیل هم زمان داده های رفتاری، ادراکی و محیطی، زمینه تبدیل مفاهیم کیفی روان شناسی محیطی مانند ادراک و تجربه محیطی به ساختارهای داده محور و قابل مدل سازی را فراهم می سازد. هم چنین نتایج بیانگر آن است که هم گرایی این دو حوزه می تواند به توسعه رویکردهای نوین در طراحی انسان محور، پیش بینی رفتار کاربران و ارزیابی دقیق تر کیفیت محیط های ساخته شده منجر شود. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه یک چارچوب مفهومی مبتنی بر تعامل انسان، محیط و هوش مصنوعی، گامی در جهت توسعه مبانی نظری و کاربردی این حوزه میان رشته ای برمی دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، روان شناسی محیطی ، تجربه محیطی ، طراحی انسان محور