الگوی حکمرانی الگوریتمی چندسطحی برای تنظیم گری هوش مولد در سلامت هوشمند: چارچوبی تلفیقی در سیاست گذاری عمومی، عدالت داده ای و نظارت اخلاق زیستی

گسترش سریع فناوری Generative AI در بستر Digital Health، نظام های سلامت را با فرصت های بی سابقه ای در تشخیص، درمان شخصی سازی شده و مدیریت داده های زیستی مواجه ساخته است؛ اما هم زمان چالش های عمیق سیاستی، اخلاقی و اجتماعی از جمله سوگیری الگوریتمی، عدم شفافیت، مسئولیت پذیری حقوقی و نابرابری دسترسی را پدید آورده است. خلا اصلی در ادبیات موجود، نبود یک چارچوب یکپارچه است که بتواند تنظیم گری هوش مولد را به صورت هم زمان در سطوح مختلف حکمرانی و با لحاظ عدالت داده ای و نظارت اخلاق زیستی سامان دهد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–مفهومی و با بهره گیری از روش سنتز نظری اسناد سیاستی و چارچوب های اخلاقی، به طراحی «الگوی حکمرانی الگوریتمی چندسطحی» می پردازد. مدل پیشنهادی چهار سطح فردی، سازمانی، ملی و فراملی را دربر می گیرد و مولفه هایی همچون شفافیت و توضیح پذیری الگوریتمی، ارزیابی اثرات الگوریتمی، تنظیم گری تطبیقی، پاسخگویی نهادی و تضمین عدالت داده ای را به صورت تلفیقی سازمان دهی می کند. نوآوری مقاله در ارائه چارچوبی هم افزا میان سیاست گذاری عمومی، اخلاق زیستی و عدالت داده ای است که از تنظیم گری ایستا فراتر رفته و الگوی «حکمرانی تطبیقی» را برای اکوسیستم های سلامت هوشمند پیشنهاد می کند. یافته ها نشان می دهد تحقق مشروعیت اجتماعی و اعتماد عمومی به هوش مولد در سلامت، مستلزم گذار از رویکردهای بخشی به سازوکارهای چندسطحی و پویا در حکمرانی الگوریتمی است. این چارچوب می تواند مبنایی برای تدوین سیاست های ملی و استانداردهای بین المللی در حوزه سلامت هوشمند فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

هوش مولد ، سلامت هوشمند ، حکمرانی الگوریتمی ، عدالت داده ای ، اخلاق زیستی