مرور نظام مند و فراتحلیل مفهومی بر نظریه های روانشناختی تبیین کننده رادیکالیزاسیون آنلاین، قلدری سایبری و کلاهبرداری با استفاده از هوش مصنوعی

ظهور و گسترش فزاینده فضای مجازی و فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی، در کنار فرصت های بی شمار، تهدیدات روانشناختی-اجتماعی پیچیده ای را نیز به همراه داشته است. این مقاله توصیفی-تحلیلی با رویکردی مروری-نظام مند و فراتحلیل، به بررسی عمیق و یکپارچه نظریه های روانشناختی می پردازد که سه پدیده مخرب آنلاین را تبیین می کنند: رادیکالیزاسیون، قلدری سایبری، و کلاهبرداری. با توجه به نقش فزاینده هوش مصنوعی به عنوان یک کاتالیزور و توانمندساز در این حوزه ها، این پژوهش به دنبال ارائه یک چشم انداز نظری جامع و آینده نگر است. روش شناسی این تحقیق مبتنی بر جستجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی و خارجی (نظیر Scopus, Google Scholar, SID, Magiran) با استفاده از کلیدواژه های تخصصی و معیارهای ورود و خروج دقیق برای گزینش مقالات منتشر شده در شش سال اخیر است. یافته ها نشان می دهد که نظریه هایی چون نظریه هویت اجتماعی، نظریه یادگیری اجتماعی، نظریه فشار عمومی، و مدل های شناختی-رفتاری، هر یک ابعادی از این پدیده ها را روشن می سازند، اما هیچ کدام به تنهایی قادر به تبیین کامل دینامیک های پیچیده این رفتارها در محیط غنی شده با هوش مصنوعی نیستند. تحلیل ها حاکی از آن است که هوش مصنوعی از طریق شخصی سازی محتوا، ایجاد دیپ فیک، و اتوماسیون تعاملات مخرب، فرآیندهای روانشناختی مانند واسازی اخلاقی، قطبی سازی گروهی و کاهش خودکنترلی را تسریع و تشدید می کند. این مقاله با ارائه یک چارچوب تحلیلی یکپارچه، ضمن شناسایی شکاف های پژوهشی موجود، به تبیین نتایج متناقض در ادبیات تحقیق پرداخته و مسیرهای پژوهشی آینده را برای درک و مقابله موثر با این تهدیدات نوظهور ترسیم می نماید. نتایج این پژوهش می تواند راهنمای عمل سیاست گذاران، متخصصان سلامت روان، جرم شناسان و توسعه دهندگان فناوری در جهت طراحی مداخلات پیشگیرانه و ایجاد محیط های آنلاین امن تر باشد.

کلیدواژه ها:

رادیکالیزاسیون آنلاین ، قلدری سایبری ، کلاهبرداری سایبری ، هوش مصنوعی ، نظریه های روانشناختی