کمال گرایی، استفاده افراطی از فناوری و عملکرد شغلی در عصر هوش مصنوعی: مروری نظام مند بر سازوکارهای تاثیرگذاری

گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی در محیط های کاری، در کنار تغییر الگوهای کار و افزایش وابستگی کارکنان به فناوری های دیجیتال، ضرورت بازاندیشی در عوامل موثر بر عملکرد شغلی را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، کمال گرایی به عنوان یک ویژگی شخصیتی چندبعدی و استفاده افراطی از فناوری به عنوان یکی از پیامدهای بالقوه محیط های کاری دیجیتال، می توانند از طریق سازوکارهای متفاوت و گاه متعارض بر عملکرد شغلی اثر بگذارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند روابط میان کمال گرایی، استفاده افراطی از فناوری و عملکرد شغلی، بر مبنای مدل کمال گرایی و تعالی گرایی (MEP) و مدل تقاضا منابع شغلی (JD-R) انجام شده است. در این مرور، مطالعات مرتبط با کمال گرایی، ساعات کار، اعتیاد به کار، استفاده از فناوری های هوش مصنوعی، تکنواسترس، خودکارآمدی و عملکرد شغلی بررسی و یافته های آنها در قالب یک چارچوب مفهومی یکپارچه سازمان دهی شده اند. شواهد موجود نشان می دهد که کمال گرایی رابطه ای یک بعدی با عملکرد شغلی ندارد؛ به گونه ای که تلاش های کمال گرایانه با عملکرد بهتر همراه اند، در حالی که نگرانی های کمال گرایانه عمدتا از طریق فشار روانی، نشخوار فکری و الگوهای ناسازگارانه کار، پیامدهای نامطلوبی ایجاد می کنند. از سوی دیگر، هوش مصنوعی می تواند هم زمان به عنوان یک منبع شغلی و یک تقاضای شغلی عمل کند. استفاده موثر از هوش مصنوعی از طریق افزایش منابع شناختی، خودکارآمدی و تسهیل انجام وظایف می تواند عملکرد را ارتقا دهد؛ در مقابل، استفاده افراطی از فناوری می تواند با تکنواسترس، اضافه بار فناورانه، ناامنی شغلی و فرسودگی عاطفی همراه شود. مرور یافته ها همچنین نشان می دهد که تعامل میان ویژگی های کمال گرایانه و محیط فناورانه می تواند تعیین کننده جهت و شدت این پیامدها باشد و خودکارآمدی در یادگیری هوش مصنوعی، ظرفیت بالقوه ای برای تعدیل برخی پیامدهای منفی دارد. بر این اساس، مقاله حاضر با تلفیق ادبیات کمال گرایی، رفتار سازمانی و فناوری، چارچوبی مفهومی برای تبیین سازوکارهای اثرگذاری هم زمان این متغیرها ارائه می کند و دلالت هایی برای مدیریت منابع انسانی و طراحی محیط های کاری پایدار در عصر هوش مصنوعی مطرح می سازد.

کلیدواژه ها:

کمال گرایی ، تلاش های کمال گرایانه ، نگرانی های کمال گرایانه ، استفاده افراطی از فناوری ، هوش مصنوعی ، تکنواسترس ، اعتیاد به کار ، عملکرد شغلی ، خودکارآمدی در یادگیری هوش مصنوعی