چارچوب حکمرانی هوش مصنوعی در صنعت بانکداری: تحلیل پیشران ها و چالش های پیاده سازی

تحول دیجیتال در صنعت بانکداری موجب شده است که بانک ها برای حفظ رقابت پذیری، کاهش هزینه ها، مدیریت ریسک، افزایش سرعت تصمیم گیری و بهبود تجربه مشتری به استفاده گسترده از فناوری های هوش مصنوعی روی آورند. هوش مصنوعی در حوزه هایی مانند اعتبارسنجی مشتریان، کشف تقلب، تحلیل رفتار مالی، مدیریت ریسک اعتباری، خودکارسازی فرایندها، بازاریابی هوشمند و ارائه خدمات شخصی سازی شده نقش مهمی پیدا کرده است. با وجود این، بهره گیری از هوش مصنوعی در بانکداری صرفا یک موضوع فناورانه نیست، بلکه موضوعی راهبردی، حقوقی، اخلاقی و حکمرانی محور است. نبود چارچوب مناسب برای حکمرانی هوش مصنوعی می تواند پیامدهایی مانند سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، کاهش شفافیت تصمیمات بانکی، افزایش ریسک عملیاتی، ضعف پاسخگویی و بی اعتمادی مشتریان را به همراه داشته باشد. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و تبیین چارچوب حکمرانی هوش مصنوعی در صنعت بانکداری با تاکید بر تحلیل پیشران ها و چالش های پیاده سازی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران، کارشناسان فناوری اطلاعات، مدیران ریسک، متخصصان تحول دیجیتال، کارشناسان امنیت داده و مدیران ارشد بانک ها و موسسات مالی است. برای تحلیل داده ها می توان از مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی استفاده کرد. مدل مفهومی پژوهش شامل پیشران های فناورانه، الزامات قانونی و نظارتی، قابلیت های داده ای، فرهنگ سازمانی، حمایت مدیریت ارشد و چالش های اخلاقی و عملیاتی است که بر استقرار حکمرانی هوش مصنوعی در بانکداری اثرگذار هستند. یافته های نظری پژوهش نشان می دهد که حکمرانی موفق هوش مصنوعی در بانکداری نیازمند رویکردی چندبعدی است که در آن فناوری، مقررات، اخلاق، مدیریت ریسک، امنیت داده و شفافیت الگوریتمی به صورت هم زمان مورد توجه قرار گیرند. این پژوهش می تواند برای مدیران بانکی، سیاست گذاران مالی، نهادهای ناظر و پژوهشگران حوزه بانکداری دیجیتال و هوش مصنوعی کاربرد داشته باشد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوش مصنوعی ، بانکداری دیجیتال ، مدیریت ریسک الگوریتمی ، شفافیت الگوریتمی ، تحول دیجیتال ، بانکداری هوشمند ، اخلاق هوش مصنوعی