بررسی تاثیر موسیقی و میزان گوش دادن به انواع سبکهای آن بر کیفیت روابط بین فردی نوجوانان

موسیقی به عنوان یکی از ابزارهای قدرتمند هیجانی و فرهنگی نقش بسزایی در تنظیم خلق وخو و شکل گیری هویت نوجوانان ایفا می کند و می تواند تاثیرات عمیقی بر کیفیت روابط بین فردی و تعاملات اجتماعی آنان در این دوره حساس رشد داشته باشد. نوجوانان امروزه به طور میانگین روزانه ۳ تا ۴ ساعت به موسیقی گوش می دهند و این میزان در سال های اخیر با گسترش پلتفرم های پخش آنلاین موسیقی افزایش چشمگیری یافته است. بر اساس آمارهای جهانی بیش از ۹۰% نوجوانان حداقل یک ساعت در روز به موسیقی گوش می دهند و این الگوی مصرف در نوجوانان ایرانی نیز رو به افزایش است. با توجه به این الگوی مصرف گسترده، درک تاثیرات موسیقی بر روابط اجتماعی نوجوانان به یک ضرورت پژوهشی و کاربردی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر موسیقی و میزان گوش دادن به انواع سبک های آن بر کاهش یا افزایش روابط بین فردی نوجوانان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینه ای انجام گرفت. برای گردآوری داده ها از ابزار مصاحبه ی نیمه ساختار یافته استفاده شد. مشارکت کنندگان این پژوهش را ۱۰۸ نفر از نوجوانان شهرستان کاشان تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و وارد مطالعه شدند. تحلیل داده ها نشان داد که نوع موسیقی و میزان مواجهه با آن، تاثیر دوگانه ای بر عملکردهای شناختی و رفتاری نوجوانان دارد؛ به طوری که موسیقی های آرام بخش و مثبت موجب ارتقای مهارت های ارتباطی، افزایش خودشکوفایی و بهبود تعامل دوستیابی می گردد، در حالی که استفاده مکرر از موسیقی های غمگین یا پرخاشگرانه می تواند به انزوا، نشخوار فکری و تضعیف روابط بین فردی منجر شود. همچنین یافته ها نشان داد که سبک موسیقی به عنوان یک نشانگر هویتی عمل کرده و در شکل گیری گروه های دوستی همسو نقش تعیین کننده ای دارد. بر این اساس پیشنهاد می شود والدین و مربیان مدارس با هدایت و آگاهی بخشی به نوجوانان در انتخاب موسیقی مناسب از ظرفیت این هنر برای ارتقای سلامت روان و بهبود مهارت های اجتماعی آنان بهره گیرند.

کلیدواژه ها:

موسیقی ، روابط بین فردی ، نوجوانان ، نظریه زمینه ای ، تنظیم هیجانی