بررسی صفات کمی و مقدار آلیسین برخی اکوتیپ های سیر زراعی تحت رژیم های آبیاری

پژوهش حاضر به منظور بررسی صفات کمی و مقدار آلیسین برخی اکوتیپ های سیر زراعی تحت رژیم های آبیاری تکمیلی در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ در شهرستان ایوان واقع در استان ایلام اجرا شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با ۳ تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل رژیم های آبیاری تکمیلی در ۳ سطح شامل عدم آبیاری، ۱ بار آبیاری تکمیلی در مرحله ی ۶ برگی و ۲ بار آبیاری تکمیلی در مرحله ی ۶ برگی و در مرحله ی خم شدن برگ ها به سمت پایین بود. عامل فرعی نیز اکوتیپ های سیر شامل ۴ رقم: همدان، شمال اهواز و بومی ایلام بود. صفات مورد بررسی شامل میزان ماده موثره، ارتفاع، آلیسین، قطر پیاز، طول سیرچه، قطر سیرچه و عملکرد سیر در واحد سطح بود. پردازش و طبقه بندی اطلاعات استخراج شده با استفاده از نرم افزار Excel و تجزیه داده ها با استفاده از نرم افزار SAS نسخه ۹ انجام و مقایسه میانگین ها با روش حداقل تفاوت معنی دار (LSD) در سطح ۵ درصد محاسبه شد. یافته های پژوهش اخیر نشان داد که علاوه بر معنی داری اثر اصلی آبیاری و اثر اصلی ارقام سیر بر آلیسین، اثر متقابل دو فاکتور آبیاری و ارقام سیر نیز بر این شاخص معنی دار بود. نتایج مقایسه میانگین اثر متقابل آبیاری و ارقام بر آلیسین نشان داد که در تیمار ۲ بار آبیاری تکمیلی و رقم همدان بیشترین مقدار این شاخص به میزان ۱.۴۵ میلی گرم بر گرم وزن خشک حاصل شد. کمترین مقدار نیز در تیمار عدم آبیاری و رقم اهواز مشاهده شد. در تمامی سطوح آبیاری همواره بیشترین و کمترین مقدار این شاخص به ترتیب در ارقام همدان و اهواز مشاهده شد. در تمامی سطوح آبیاری رقم بومی ایلام در رده دوم قرار داشت. رقم همدان به دلیل عملکرد برتر در اکثر شاخص ها، به ویژه در شرایط آبیاری مناسب به عنوان رقمی برتر معرفی می شود. در مقابل رقم اهواز نیاز به مدیریت دقیق تر آبیاری و احتمالا اصلاح روش های کشت دارد. توصیه می شود کشاورزان از ارقام مقاوم به کمبود آب مانند همدان استفاده کنند و برنامه های آبیاری را به گونه ای تنظیم نمایند که حداکثر بهره وری از منابع آبی حاصل شود.

کلیدواژه ها:

سیر ، عملکرد ، حبه ، آلیسین ، آبیاری ، مواد موثره