برونشیت عفونی پرندگان واکسن ها استراتژی های واکسیناسیون و چالش ها

ویروس برونشیت عفونی (IBV) به عنوان عضو پروتوتایپ جنس گاماکرونا ویروس یکی از پویاترین و چالش برانگیزترین عوامل پاتوژن در صنعت طیور جهان و ایران محسوب می شود که با هدف قرار دادن بافت های اپیتلیال دستگاه تنفس، کلیه ها و سیستم تولیدمثل، منجر به زیان های اقتصادی گسترده ناشی از افت عملکرد، کاهش کیفیت پوسته تخم مرغ و تلفات در گله های گوشتی و تخم گذار می گردد [۱]. ویژگی بارز این ویروس نرخ بالای جهش و وقوع پدیده نوترکیبی در ژن کدکننده پروتئین اسپایک (S۱) است که منجر به ظهور مداوم واریانت های جدید و تغییرات آنتی ژنیک می گردد؛ امری که کارایی برنامه های کنترلی متکی بر تک سویه را با چالش جدی مواجه ساخته است [۲, ۳]. در حال حاضر استراتژی اصلی برای پیشگیری از این بیماری اجرای برنامه های واکسیناسیون دقیق با استفاده از واکسن های زنده تخفیف حدت یافته جهت تحریک ایمنی مخاطی و واکسن های غیر فعال (کشته) جهت القای ایمنی هومورال پایدار است. با این حال، عدم تطابق آنتی ژنیک میان سویه های واکسینال کلاسیک نظیر (ماساچوست) و سویه های در گردش بومی (مانند ۲-Variant و QX)، مفهوم پروتکتوتایپ و استفاده از واکسن های اتوژن و نوترکیب را بیش از پیش برجسته نموده است [۴, ۵]. هدف از نگارش این مقاله مروری، تحلیل جامع انواع واکسن های مصرفی علیه بیماری برونشیت عفونی، بررسی مکانیسم های مولکولی و ایمونولوژیک حفاظت متقاطع و ارزیابی کارایی برنامه های واکسیناسیون ترکیبی هترولوگ و همولوگ با تاکید بر وضعیت اپیدمیولوژیک خاص صنعت طیور ایران است تا راهکارهای علمی جهت بهینه سازی استراتژی های پیشگیری ارائه گردد.

کلیدواژه ها:

ویروس برونشیت عفونی ، واکسیناسیون طیور ، محافظت متقاطع ، ایران ، اپیدمیولوژی