بررسی چالش های زیست محیطی بهره برداری از معادن آهن پلاسری در اراضی زراعی

استخراج معادن آهن پلاسری در اراضی زراعی - به ویژه در مناطق مرکزی و جنوبی ایران – با چالش های زیست محیطی چندبعدی همراه است که اغلب در مراحل مجوزدهی و نظارت کمتر مورد توجه قرار می گیرد. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده های گزارش های EIA و پایش محیط زیستی و مصاحبه با ذینفعان، کشاورزان بهره برداران، کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست چهار چالش اصلی را شناسایی کرده است: (۱) دگرگونی دائمی کاربری اراضی و از دست رفتن لایه سطحی حاصلخیز به دلیل حفاری عمیق و عدم بازگردانی موثر خاک؛ (۲) آلودگی شیمیایی و فیزیکی آب های زیرزمینی ناشی از نشت مواد معدنی (به ویژه فلزات سنگین مانند منگنز و کروم) و استفاده از آب های بازچرخشی در فرآوری؛ (۳) تخریب ساختار خاک در حاشیه های معدن به دلیل فشردگی ماشین آلات سنگین و تغییر بافت خاک پس از عملیات بازگردانی؛ و (۴) تداخل در چرخه آب کشاورزی از طریق کاهش دبی چاه های مجاور و تغییر الگوی جریان سطحی. یافته ها نشان می دهد که ضعف در الزام آوری طرح های احیای محیطی و فقدان شاخص های کمی برای ارزیابی بازگردانی خاک، مهم ترین موانع اجرایی هستند. پیشنهاد می شود بازنگری در دستورالعمل های EIA با تاکید بر شاخص های خاک شناسی و آب شناختی پس از بهره برداری و الزام به برنامه پایش بلندمدت حداقل ۵ سال پس از توقف عملیات در نظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:

معدن آهن ، پلاسری ، اراضی زراعی ، چالش های زیست محیطی ، بازگردانی خاک ، آلودگی آب های زیرزمینی