مدیریت اضطراب وجودی در قرآن با تاکید بر قصص انبیا

این پژوهش با هدف تحلیل سازوکارهای قرآنی مدیریت اضطراب وجودی به بررسی چهار نمونه برجسته از قصص انبیا ابراهیم، موسی، یونس و نوح می پردازد. اضطراب وجودی در روانشناسی معاصر به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از تجربه انسانی شناخته می شود (یالوم، ۱۳۹۷؛ فرانکل، ۱۳۹۶) و قرآن کریم نیز با رویکردی معناگرا این اضطراب را نه امری منفی بلکه زمینه ای برای رشد و تعالی معرفی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر یک از انبیا با نوعی از اضطراب بنیادین مواجه بوده اند: تهدید مرگ در داستان ابراهیم، اضطراب مسئولیت و آینده نامعلوم در تجربه موسی، اضطراب گناه و تنهایی در ماجرای یونس و اضطراب تنهایی رسالتی در زندگی نوح. تحلیل تفسیری آیات (طباطبایی، ۱۳۷۴؛ مکارم شیرازی، ۱۳۷۴؛ قرائتی، ۱۳۸۳) نشان می دهد که قرآن با ارائه الگوهایی همچون توکل، معیت الهی، تسبیح، صبر هدفمند و بازتعریف معنایی موقعیت، سازوکاری منسجم برای تبدیل اضطراب به آرامش، امید و پایداری فراهم می کند. بر اساس نتایج، الگوی قرآنی مدیریت اضطراب وجودی شامل پنج مرحله است: آگاهی از بحران، بازتعریف موقعیت، تجربه معیت الهی، کنش فعال و تبدیل اضطراب به رشد معنوی. این الگو می تواند مبنایی نظری برای توسعه رویکردهای روانشناسی اسلامی و معنادرمانی دینی باشد.

کلیدواژه ها:

اضطراب وجودی ، قرآن کریم ، قصص انبیا ، آرامش ، ایمان ، توکل