مرجعیت امضایی قرآن کریم با تاکید بر اندیشه آیت الله خامنه ای

مرجعیت قرآن کریم از مباحث بنیادین علوم قرآن و تفسیر است و به جایگاه این کتاب الهی در هدایت، فهم دین، ارزیابی آموزه های دینی و جهت دهی به دانش های انسانی اشاره دارد. یکی از گونه های قابل طرح در این زمینه، «مرجعیت امضایی قرآن» است. مراد از این اصطلاح، عرضه گزاره ها، نظریه ها، روایات و دستاوردهای معرفتی بر قرآن و پذیرش آن ها در صورت سازگاری یا دست کم عدم مخالفت با آموزه های قطعی قرآن است. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به تبیین مفهوم، مبانی و کارکردهای مرجعیت امضایی قرآن با تاکید بر دیدگاه های قرآنی و حدیثی آیت الله خامنه ای می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در منظومه فکری ایشان قرآن محور فهم، دین، معیار ارزیابی حدیث و سنت و سرچشمه هدایت فردی و اجتماعی است. تاکید بر عرضه حدیث بر قرآن، ضرورت تدبر در آیات، توجه به ساختار و غرض سوره ها، پرهیز از تفسیر به رای و اهتمام به کارکردهای اجتماعی قرآن زمینه بازسازی الگوی مرجعیت امضایی را فراهم می سازد. بر اساس این الگو قرآن جایگزین دانش های تجربی و انسانی نیست و نیز نباید به منبع استخراج مستقیم جزئیات همه علوم فروکاسته شود؛ بلکه نقش آن ارزیابی مبانی انسان شناختی، ارزش شناختی، غایت شناختی و پیامدهای نظریه هاست، بنابراین مرجعیت امضایی قرآن می تواند مبنایی روشمند برای بازنگری و اسلامی سازی علوم انسانی باشد، مشروط بر آنکه ضوابط فهم قرآن، اعتبار حدیث و نقش عقل و تجربه به درستی رعایت شود.

کلیدواژه ها:

مرجعیت ، قرآن ، مرجعیت امضایی ، آیت الله خامنه ای ، عرضه حدیث بر قرآن ، علوم انسانی ، حدیث ، جامعیت قرآن