عدالت در سپهر فرهنگ هنر و ارتباطات: الگوی پنج لایه عدالت اسلامی ایرانی – تلفیق اندیشه شهید آوینی، تحلیل رویدادهای معاصر و نیاز نسل های دیجیتال

عدالت اجتماعی در اندیشه اسلامی افزون بر ابعاد تکوینی، فردی و توزیعی نیازمند بازخوانی در قلمروهای سه گانه فرهنگ (هویت، تنوع قومی، میراث ناملموس و...)، هنر (سینما، تئاتر، موسیقی، هنرهای تجسمی، سینمای خانگی، انیمیشن و...) و ارتباطات (رسانه، فضای مجازی، خبر، شبکه های اجتماعی، بازی های رایانه ای، فیلترشکن ها...) است. با وجود غنای منابع اسلامی و تاکید اسناد بالادستی در ایران معاصر، شکاف معناداری میان نظریه و عمل در این عرصه ها دیده می شود. پژوهش حاضر خلا نظری در ادبیات جهانی عدالت (فقدان چارچوب تحلیلی، تجویزی منسجم برای تبیین و تحقق عدالت فرهنگی، هنری و ارتباطی) را هدف قرار داده است. نظریه های کلاسیک عدالت را به توزیع کالاهای مادی و رویه های نهادی فروکاسته اند و پرسش های «چه کسی روایت می کند؟»، «چه کسی دیده می شود؟» و «غایت هنر چیست؟» را بی پاسخ گذاشته اند. این پژوهش با تکیه بر غنای معرفتی اسلامی ایرانی، اندیشه شهید آوینی و پدیده های رسانه ای به معنای تام ایران این خلا را پر می کند. پارادایم تفسیری انتقادی و رویکرد کیفی با بکارگیری روش های تحلیل محتوای جهت دار، تحلیل مضمون شش مرحله ای، سنتز پژوهشی و تحلیل گفتمان انتقادی به کار گرفته شد. پیکره ۲۰۱۶ کد از شش منبع با کدگذاری سه مرحله ای به ۲۲ مقوله فرعی و ۵ لایه اصلی انجامید. اعتبار با معیارهای لینکلن و گوبا تایید شد. مهم ترین محدودیت پژوهش، نبود کدگذار مستقل انسانی است که یافته ها را در جایگاه یک نظریه زمینه مقدماتی قرار می دهد و تعمیم پذیری آن را منوط به اعتبارسنجی بین الاذهانی می سازد. یافته ها الگوی پنج لایه عدالت اسلامی ایرانی: تکوینی، فردی، اخلاقی، توزیعی، فرهنگی، هنری، ارتباطی و رویه ای ساختاری محقق شدند اما مطالعه موردی منفی شکاف دیجیتال ضرورت یک پیش شرط زیرساختی برای تحقق عدالت فرهنگی را آشکار کرد. این الگو نه نظریه ای تمام شده که یک برنامه پژوهشی (Research Programme) و نقشه راه تحلیلی-تجویزی با ۲۴ راهکار اولویت بندی شده و امکان سنجی شده است.

کلیدواژه ها:

الگوی پنج لایه عدالت اسلامی ایرانی ، عدالت ، فرهنگی هنری و ارتباطی ، سنتز پژوهی ، شهید آوینی ، سنت فطری ، جنگ روایت ها ، انیمیشن لگویی ، سرود مردمی ، حوزه عمومی فطری ، پل بین نسلی