مروری بر فناوری های پایش رطوبت ناحیه ریشه و کاربرد آنها در بهینه سازی مدیریت آبیاری

افزایش فشار بر منابع آب و ضرورت ارتقای بهره وری مصرف آب توسعه روش های نوین مدیریت آبیاری را به یکی از اولویت های اصلی کشاورزی تبدیل کرده است. این مقاله با رویکردی مروری، فناوری های پایش مستقیم وضعیت آب در ناحیه ریشه و کاربرد آنها در مدیریت هوشمند آبیاری را بررسی می کند. بدین منظور، اصول هیدرولیکی خاک، شاخص های ارزیابی وضعیت آب خاک و فناوری های متداول سنجش رطوبت شامل تانسیومترها، حسگرهای مقاومت الکتریکی و حسگرهای دیالکتریک از نظر اصول عملکرد، مزایا، محدودیت ها و دامنه کاربرد مورد تحلیل قرار گرفته اند، همچنین نقش سامانه های کنترل خودکار، شبکه های حسگر بی سیم و سامانه های پشتیبان تصمیم در بهینه سازی زمان بندی آبیاری و افزایش دقت مدیریت آب شده است. نتایج این مرور نشان می دهد که پایش مستقیم ناحیه ریشه به ویژه در تلفیق با فناوری های هوشمند می تواند ضمن کاهش مصرف و تلفات آب، بهره وری مصرف آب و کارایی مدیریت آبیاری را بدون افت عملکرد محصول بهبود بخشد. توسعه حسگرهای دقیق و اقتصادی همراه با گسترش سامانه های هوشمند نقش مهمی در تحقق کشاورزی پایدار و مدیریت بهینه منابع آب خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

مدیریت آبیاری ، ناحیه ریشه ، حسگرهای رطوبت خاک ، تانسیومتر ، سامانه های هوشمند ، بهره وری مصرف آب