رویکردهای نوین در مدیریت پایدار بیماریهای گیاهی

پایدار بیماریهای گیاهی رویکردی نظام مند پیشگیرانه و مبتنی بر اصول بوم شناختی است که با هدف کاهش خسارت بیماریها حفظ عملکرد و کیفیت محصول صیانت از سلامت خاک و تنوع زیستی و کاهش وابستگی به نهاده های شیمیایی به کار گرفته می شود. این رویکرد بر بررسی همزمان سه مولفه مثلث بیماری یعنی میزبان، حساس، عامل بیماری زا و محیط مناسب و نیز توجه به نقش، زمان شرایط محیطی و مدیریت زراعی استوار است. بر اساس مفهوم هولوبیونت گیاه - میکروبیوم گیاه موجودی مستقل از جامعه میکروبی پیرامون خود نیست؛ چرا که میکروبیوم ریزوسفر و اندام های هوایی از طریق بهبود تغذیه و رشد، القای مقاومت و رقابت با عوامل بیماری زا نقشی کلیدی در سلامت گیاه ایفا می کنند. به کارگیری خاک های سرکوبگر و عوامل کنترل زیستی مانند باکتری ها و قارچ های مفید از طریق سازوکارهایی نظیر آنتی بیوز، رقابت و القای مقاومت سیستمیک، در کنار روش های زراعی فیزیکی و فناوری های نوین نظیر سنجش از دور، هوش مصنوعی و فناوری نانو امکان گذار از کنترل واکنش گرا به مدیریت پیش بینانه را فراهم می سازد. با این حال کارایی این راهکارها به عواملی چون شرایط اقلیمی، رقم، گیاه، سیستم کشت و سازگاری روش ها با یکدیگر بستگی دارد؛ بنابراین هدف نهایی مدیریت پایدار حذف کامل عامل بیماری زا نیست بلکه تنظیم شدت بیماری در سطحی اقتصادی و زیست محیطی قابل قبول و حفظ پایداری اکوسیستم های کشاورزی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت پایدار ، مثلث بیماری ، هولوبیونت ، میکروبیوم ، خاک سرکوبگر ، کنترل زیستی ، مقاومت القایی سیستمیک ، کشاورزی دقیق ، هوش مصنوعی ، فناوری نانو