کاربرد هوش مصنوعی در کاهش هدررفت و ضایعات مواد غذایی در زنجیره ی تامین غذای شهری تحلیلی میان رشته ای در پیوند برنامه ریزی شهری و صنایع غذایی برای شهرهای تاب آور و خلاصه کم کربن

هدررفت و ضایعات مواد غذایی یکی از پرهزینه ترین ناکارآمدی های نظام غذایی معاصر است؛ به گونه ای که بر پایه ی برآوردهای روزآمد، ۱۳.۳ درصد غذا در فاصله ی پس از برداشت تا پیش از خرده فروشی از دست می رود و ۱۹ درصد غذای در دسترس مصرف کننده نیز به ضایعات بدل می شود؛ بخش عمده ی این اتلاف در حلقه های شهری توزیع، خرده فروشی و مصرف رخ می دهد. این پدیده همزمان امنیت غذایی شهرها را تهدید می کند، منابع آب و خاک و انرژی را هدر می دهد و سهم قابل ملاحظه ای در انتشار گازهای گلخانه ای دارد. هدف نوشتار حاضر مرور و تحلیل ساختاریافته ی کاربردهای هوش مصنوعی در کاهش این اتلاف در سراسر زنجیره ی تامین غذای شهری است؛ آن هم از منظری میان رشته ای که برنامه ریزی شهری و علوم صنایع غذایی را کنار یکدیگر می نشاند. روش پژوهش تحلیلی-مروری و مبتنی بر منابع معتبر پنج سال اخیر است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی در شش حوزه ی کلیدی نقش آفرین است: پیش بینی تقاضا و مدیریت موجودی، پایش کیفیت و ایمنی با بینایی ماشین و حسگرها، پایش هوشمند زنجیره ی سرد مبتنی بر اینترنت اشیا، ردیابی و شفافیت با بلاک چین، بهینه سازی توزیع و بازتوزیع مازاد غذا و ارزش آفرینی از ضایعات در چارچوب اقتصاد چرخشی. مقاله استدلال می کند که هوش مصنوعی به مثابه ی لایه ی پیونددهنده می تواند بعد فضایی برنامه ریزی شهری را به بعد فنی صنایع غذایی متصل کند و مسیر رسیدن به یک نظام غذایی شهری تاب آور، ایمن و کم کربن را هموار سازد. در پایان چالش های پیاده سازی و الزامات آن نیز بررسی شده است. از منظر مهندسی کشاورزی و علوم صنایع غذایی کانون ویژه این کاربردها بر حلقه های پس از برداشت، زنجیره سرد و صنایع تبدیلی است؛ همان حلقه هایی که مستقیما تلفات محصولات کشاورزی را می کاهند و امنیت غذایی را تقویت می کنند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ضایعات مواد غذایی ، زنجیره تامین غذای شهری ، امنیت غذایی ، تاب آوری شهری ، اقتصاد چرخشی ، تغییر اقلیم