راهکارهای نوین افزایش تحمل خشکی در درختان میوه از مدیریت هوشمند آبیاری تا بهره گیری از فناوری های سازگار با تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی افزایش فراوانی دوره های خشکسالی و محدودیت روزافزون منابع آب تولید پایدار درختان میوه را به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک با چالش های جدی مواجه کرده است. تنش خشکی با برهم زدن تعادل آبی گیاه، کاهش فتوسنتز و اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی موجب افت رشد، عملکرد و کیفیت میوه می شود؛ از این رو توسعه راهکارهای موثر برای افزایش بهره وری مصرف آب و ارتقای تحمل درختان میوه به کم آبی از مهم ترین اولویت های باغبانی نوین به شمار می رود. در این مقاله، مهم ترین رویکردهای مدیریتی، ژنتیکی و فناورانه موثر در کاهش اثرات تنش خشکی مرور شده اند. این راهکارها شامل استفاده از پایه های متحمل به خشکی، مدیریت تاج و هرس، تنظیم باردهی از طریق تنک کردن، اجرای راهبردهای کم آبیاری، استحصال و ذخیره آب باران و رواناب و بهره گیری از فناوری های نوین زیست تخریب پذیر برای تامین تدریجی آب هستند. بررسی مطالعات نشان می دهد که هر یک از این روش ها از طریق سازوکارهای متفاوت موجب افزایش کارایی مصرف آب، حفظ وضعیت فیزیولوژیکی گیاه و بهبود عملکرد و کیفیت محصول می شوند. با این حال بیشترین اثر بخشی زمانی حاصل می شود که این راهکارها قالب یک نظام مدیریت یکپارچه و متناسب با شرایط اقلیمی، ویژگی های خاک، منابع آب در دسترس و نیازهای فیزیولوژیکی هر گونه به کار گرفته شوند. چنین رویکردی می تواند ضمن افزایش تاب آوری باغ ها در برابر تغییرات اقلیمی نقش مهمی در پایداری تولید، حفظ امنیت غذایی و توسعه باغبانی پایدار ایفا کند.

کلیدواژه ها:

تنش ، درختان میوه ، مدیریت آبیاری کم آبیاری ، بهره وری مصرف آب ، تغییرات اقلیمی