بررسی پتانسیل استفاده از گویهای شناور در کاهش تبخیر و افزایش ذخایر آبی سدهای خراسان رضوی

تبخیر زیاد از سطح مخازن در مناطق خشک و نیمه خشک یکی از چالشهای جدی در مدیریت منابع آب محسوب می شود. در این پژوهش با بهره گیری از نتایج تجربی مقالاتی مرجع در زمینه ی نرخ مهار تبخیر و توسط گوی های شناور پلیاتیلن با چگالی بالا در چهار سطح پوشش مختلف (۱۸/۷۴، ۴۹/۳۷، ۲۳/۵۶ و ۹۸/۷۴) به بررسی و تحلیل سناریوی استفاده از این روش برای کاهش تلفات تبخیر در چهار سد استان خراسان رضوی شامل سدهای دوستی، بار قره تیکان و چهچهه پرداخته شد. نتایج نشان داد که رابطه ی بین درصد پوشش و نرخ مهار تبخیر به صورت غیرخطی بوده و نرخ مهار همواره کمتر از درصد پوشش است؛ به طوری که پوشش ۲۳/۵۶ درصد به طور میانگین ۴۷ درصد و پوشش ۹۸/۷۴ درصد به طور میانگین ۵۸ درصد از تبخیر را مهار می کنند. حجم مطلق آب ذخیره شده تابع مستقیمی از ابعاد مخزن و میزان تبخیر سالانه است؛ به گونه ای که سد دوستی با پوشش ۹۸/۷۴ درصد به طور میانگین سالانه ۳/۲۶ میلیون متر مکعب آب ذخیره می کند در حالی که این مقدار برای سدهای بار قره تیکان و چهچهه به ترتیب ۰/۶۹۴، ۰/۵۳۳ و ۰/۵۵۶ میلیون متر مکعب است. اجرای این روش در سال های خشک و گرم با تبخیر بالا بیشترین بازدهی را دارد. از نظر اقتصادی پوشش ۲۳/۵۶ درصد به عنوان گزینه بهینه از نظر نسبت ذخیره سازی به هزینه برای تمام سدها پیشنهاد می شود. در نهایت استفاده از گوی های سفید رنگ با ضریب جذب حرارت کمتر و بررسی تاثیر اندازه ی ظروف تبخیر بر نتایج به عنوان پیشنهادات اصلی برای پژوهش های آینده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مهار تبخیر ، گویهای شناور ، خراسان رضوی ، سد دوستی ، مدیریت منابع آب ، پوشش سطحی