بررسی راهبردهای افزایش بهره وری و کاهش مصرف آب در سیستمهای آبیاری تحت تغییر اقلیم

بخش کشاورزی به عنوان بزرگترین مصرف کننده منابع آب تحت تاثیر تغییر اقلیم با چالشهای جدی کاهش منابع آب و افزایش نیاز آبی مواجه است. این پژوهش با هدف بررسی راهبردهای افزایش بهره وری و کاهش مصرف آب در سیستم های آبیاری تحت تغییر اقلیم در دشت بهبهان استان خوزستان انجام شد. بدین منظور دادههای هواشناسی (۱۹۷۰ - ۲۰۲۳) از ایستگاه سینوپتیک بهبهان جمع آوری و پارامترهای اقلیمی دوره آتی (۲۰۲۵-۲۰۷۵) با مدل CanESM۲ تحت سناریوهای RCP ۲.۶، RCP ۴.۵ و RCP ۸.۵ و ریز مقیاس نمایی SDSM شبیه سازی گردید. نیاز آبی الگوی کشت (پسته، خرما، گندم، جو، کلزا، حبوبات) با نرم افزار Cropwat محاسبه و شش سناریوی آبیاری شامل وضع موجود (۲۰۱۵ و ۲۰۲۳)، تغییر اقلیم، بهبود، راندمان، ترکیب راهبردها و شرایط خشکسالی تدوین و ارزیابی شد. نتایج نشان داد تحت سناریوی ۸.۵، دمای حداکثر ۱.۷ درجه سانتیگراد افزایش، بارندگی ۴۸ میلیمتر کاهش (۲۷ درصد) و نیاز خالص آبی محصولات ۸-۱۰ درصد افزایش می یابد. سناریوی ترکیبی (اصلاح الگوی کشت، بهبود راندمان و افزایش تخصیص آب سطحی) برداشت از آبخوان را نسبت به سناریوی تغییر اقلیم ۳۷ درصد و نسبت به وضع موجود ۲۷ درصد کاهش داد. به کارگیری راهبردهای یکپارچه به جای رویکردهای تک عاملی نقش موثری در سازگاری با تغییر اقلیم و پایداری منابع آب زیرزمینی دارد.

کلیدواژه ها:

بهره وری آب ، تغییر اقلیم ، سیستمهای آبیاری ، اصلاح الگوی کشت ، سناریوهای آبیاری