تغییر الگوواره پیشرفت از توسعه محوری به امنیت محوری تبیین جایگاه بنیادین امنیت آب در میان پنج رکن امنیت

در روزگار معاصر آن چه که قابل رویت شده است این است که دلیل واقعی شکست بسیاری از طرحهای توسعه ای ریشه در نادیده گرفتن یکی از ارکان پنجگانه امنیت، آب، خاک، انرژی، غذا، محیط زیست دارد. در عین حال شواهد علمی اخیر نشان می دهد که آبهای شیرین سطحی و زیرزمینی به گونه ای بی سابقه از شرایط مطلوب خود در قبل از صنعتی شدن فاصله گرفته اند و مرزهای سیاره ای آب شیرین در سطح جهانی با دست اندازهای بنیان کن و بدون هرگونه آینده نگری مواجه شده است. در این میان آنچه شاید خیلی روشن رخ می نماید حاکی از آن است که امنیت آب نه به عنوان یک نهاده اصلی و فارغ از دغدغه و ارتباط بلکه شرط لازم برای تحقق و تداوم سایر امنیت هاست. هر گونه فعالیت توسعه ای بدون تضمین پایداری هیدرولوژیک حتی با فرض تامین موقت سایر نیازها در میان مدت با مخاطره فروپاشی سیستمیک مواجه خواهد شد. این مقاله با بازخوانی شواهد از همبست آب - انرژی - غذا - اکوسیستم و اضافه نمودن بستر هر توسعه که «خاک» باشد بدان و نیز در نظر گرفتن مرزهای سیاره ای استدلال می کند که تغییر پارادایم از «توسعه محوری» به «امنیت محوری» الزاما باید با بازشناسی آب به عنوان ستون بنیادین پایداری آغاز شود. افزون بر این، «کیفیت نهادی» و «حکمروائی اثربخش» به عنوان متغیرهای پنهان موفقیت باید که تعیین شوند در حدی که فقدان آنها حتی در صورت وجود امنیت فیزیکی، آب تضمین موفقیت حتمی و پایدار طرحهای توسعه ای را با خدشه مواجه می نماید. با این اوصاف کاملا روشن به نظر می رسد که بدون امنیت آب هر توسعه ای حتی در نهایت کمال گرایی و ایده آل سنجی، تنها توهمی گذرا در برابر تلاطم های بی پایان اقلیمی و نهادی خواهد ماند.

کلیدواژه ها:

امنیت ، آب ، امنیتهای پنجگانه ، همبست آب - انرژی - غذا - اکوسیستم Nexus ، پایداری توسعه ، مرزهای سیاره ای ، کیفیت نهادی ، حکمروائی آب