احداث نیروگاههای خورشیدی بزرگ مقیاس در ایران،چالشها فرصتها و راهبردهای اجرایی

ایران با میانگین تابش افقی سالانه بیش از ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات ساعت بر مترمربع و گستره وسیعی از اراضی بایر از مستعدترین کشورهای جهان برای توسعه نیروگاههای خورشیدی بزرگ مقیاس به شمار می رود. با این حال سهم این نیروگاهها از سبد تولید برق کشور تا پایان سال ۱۴۰۴ همچنان کمتر از ۱ درصد است. در این مقاله نخست مبانی فنی و فناوری های غالب شامل سیستم های فتوولتائیک با ردیاب تک محوره و پنل های دوسطحه بررسی می شود، سپس با اتکا به داده های میدانی و گزارش های ساتبه هزینه سرمایه گذاری (CAPEX)، هزینه هم تراز شده انرژی (LCOE) و تحلیل جریان نقدی برای یک نیروگاه ۵۰ مگاواتی نمونه در ایران محاسبه می گردد. در ادامه گلوگاه های بحرانی شامل تحریم، نوسانات ارزی، فرسودگی ناشی از گردوغبار و ضعف شبکه انتقال تحلیل شده و ماتریس ریسک پروژه های خورشیدی در ایران ارائه می شود. یافته ها نشان می دهد که با وجود مواقع ساختاری نرخ بازده داخلی (IRR) پروژه ها در سناریوهای مختلف بین ۲۵ تا ۳۵ درصد برآورد می شود که عمدتا ناشی از تابش بالا و هزینه پایین نیروی کار و زمین است. در دهه ای که گذشت هزینه هم تراز شده انرژی خورشیدی (LCOE) از مرز ۳۵ سنت دلار به زیر ۳ سنت دلار در پروژه های رقابتی سقوط کرده است. این تحول نتیجه پیشرفت های همزمان در علم مواد، الکترونیک قدرت، مهندسی سازه و صرفه های مقیاس در تولید انبوه است. امروز یک نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی خورشیدی می تواند برق مورد نیاز سالانه ۱۵۰ هزار خانوار را تامین کند و در طول عمر خود از انتشار ۱۲ میلیون تن دی اکسید کربن جلوگیری نماید. مقاله در نهایت راهبردهای عملیاتی برای کاهش ریسک، بهینه سازی فنی و تسریع روند توسعه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نیروگاه خورشیدی بزرگ مقیاس ، ایران ، تحلیل فنی اقتصادی ، ساتبه ، ریسک سرمایه گذاری ، LCOE ، خرید تضمینی برق (PPA)