طراحی الگوی حکمرانی حکمت بنیان در عصر هوش مصنوعی: چالش ها و فرصت های پیش روی جمهوری اسلامی ایران

گسترش شتابان فناوری های هوش مصنوعی در سال های اخیر، ساختارهای سنتی اداره امور عمومی را دستخوش دگرگونی های بنیادین کرده است. این مقاله با هدف طراحی الگویی بومی برای مواجهه نظام مند با این پدیده، به تبیین مفهوم «حکمرانی حکمت بنیان» در بستار جمهوری اسلامی ایران می پردازد. روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی با رویکرد فراترکیب اسناد سیاست گذاری و متون تخصصی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که حکمرانی مطلوب در عصر هوش مصنوعی نمی تواند صرفا بر کارآمدی ابزاری متمرکز باشد، بلکه نیازمند تلفیق نظام مند ارزش های اخلاقی و غایات انسانی برخاسته از حکمت اسلامی با فرآیندهای فنی الگوریتم ها است. بر این اساس، الگوی پیشنهادی پژوهش در قالب سه لایه نهادی-زیرساختی، فرآیندی-تنظیم گری، و هنجاری-ارزش شناختی طراحی گردید. در نهایت، با تحلیل اسناد بالادستی کشور به ویژه «سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳»، چالش های ساختاری (نظیر ناهماهنگی های بین دستگاهی و خلاءهای قانونی در نظام تنظیم گری) و فرصت های راهبردی (مانند ارتقای عدالت توزیعی و شفافیت اداری) تبیین شده و پیشنهادهایی برای بهینه سازی ساختار سازمان ملی هوش مصنوعی ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی حکمت بنیان ، هوش مصنوعی ، سند ملی هوش مصنوعی ، تنظیم گری الگوریتمی ، طراحی حساس به ارزش