سرمایه معنوی به مثابه پیشران پایداری اجتماعی: بازاندیشی در ظرفیت های حکمت اسلامی برای مواجهه با چالش های تمدنی معاصر

در شرایطی که جوامع مدرن با بحران هایی همچون کاهش انسجام اجتماعی، تضعیف اعتماد عمومی، گسترش فردگرایی و بحران معنا مواجه اند، رویکردهای صرفا مادی گرا در تبیین پایداری اجتماعی ناکافی به نظر می رسند. در این میان، پایداری اجتماعی علاوه بر ابعاد اقتصادی و نهادی، نیازمند توجه به ابعاد ارزشی و معنوی نیز می باشد. از سوی دیگر، مفهوم سرمایه معنوی به عنوان مجموعه ای از ارزش ها، باورها و منابع معنایی مطرح شده است که می تواند به تقویت انسجام اجتماعی و افزایش تاب آوری جوامع کمک کند. در سنت فکری اسلامی نیز حکمت به عنوان نظامی جامع از عقلانیت، اخلاق و معنویت، ظرفیت قابل توجهی برای هدایت رفتار فردی و اجتماعی و ارتقای عدالت و تعادل اجتماعی دارد. این مقاله با اتکا به ادبیات موجود نشان می دهد که اگرچه در حوزه های سرمایه اجتماعی، معنویت و پایداری اجتماعی مطالعات متعددی انجام شده است، اما ضرورت بازاندیشی نظری برای پیوند میان این سه حوزه و ارائه یک چارچوب مفهومی جامع در مطالعات آینده احساس می شود.

کلیدواژه ها:

سرمایه معنوی ، پایداری اجتماعی ، حکمت اسلامی ، تمدن معاصر