نقش و مبانی اصل حاکمیت قانون در منابع قرآنی و روایی اسلامی با نگاهی بر آثار آن در نظام جمهوری اسلامی ایران

اصل حاکمیت قانون یکی از اصول بنیادین نظام های حقوقی جهان است که بر تساوی همه افراد و نهادها در برابر قانون تاکید دارد. در نظام جمهوری اسلامی ایران، این اصل دارای ویژگی های متمایزی است که مبتنی بر آموزه های اسلامی و شریعت الهی است. بر اساس دیدگاه امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب، حاکمیت قانون نه تنها تابع اراده انسانی، بلکه تجلی اراده الهی است که باید در چارچوب عدالت، آزادی و کرامت انسانی تحقق یابد. قانون در این نظام باید منطبق بر شریعت باشد و قوانین مغایر با شرع از اعتبار ساقط هستند. همچنین سازوکارهای مردم سالارانه مانند انتخابات و بیعت، تضمین کننده مشروعیت و استمرار این اصل به شمار می روند. این وحدت بین دین و سیاست، عقلانیت و مشروعیت الهی، ویژگی اصلی حاکمیت قانون در جمهوری اسلامی است که آن را از نظام های سکولار متمایز می کند. این مقاله با بررسی مبانی فقهی، قرآنی و سیاسی، نقش حاکمیت قانون در حفظ عدالت و نظم اجتماعی در ایران را تبیین می کند و نشان می دهد که چگونه این اصل به توسعه حقوقی و قضایی کشور کمک می کند. این مطالعه، فهم بهتر کارکرد نظام حقوقی و سیاسی ایران را تسهیل کرده و مسیر توسعه پایدار را هموار می سازد.

کلیدواژه ها:

حاکمیت قانون ، جمهوری اسلامی ایران ، شریعت ، ولایت فقیه ، مردم سالاری دینی ، عدالت