آسیب شناسی دیوان سالاری تصلبی در الگوی حکمرانی اسلامی؛ صورت بندی مفهومی و کاربست دلالت های نامه ۶۷ نهج البلاغه

تحلیل متون تاریخی در حوزه حکمرانی اسلامی، غالبا به توصیه های اخلاقی تقلیل می یابد، درحالی که این اسناد ظرفیت بالایی برای طراحی مکانیسم های نوین و کلان دارند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی اسنادی و استخراج دلالت های خط مشی گذارانه نامه ۶۷ نهج البلاغه صورت گرفته است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی و مبتنی بر استراتژی تحلیل اسنادی است. یافته های پژوهش نشان می دهد امام علی (ع) معماری ساختاری ضدتصلب را در پنج محور کلان پایه گذاری کرده اند. نخست، نفی موانع فیزیکی، معادل استراتژی مسطح سازی است. دوم، نهی از واسطه گری، مکانیسمی پیش دستانه برای کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و مقابله با تحریف اطلاعات است. سوم، الزام به نشستن با مردم در اوقات مشخص، به معنای نهادینه سازی مشارکت مدنی در تقویم حاکمیت است. چهارم، تفکیک شیوه مواجهه با مراجعان (مستفتی، جاهل، عالم)، انطباق کاملی با رویکرد تولید همگام ارزش عمومی و شخصی سازی خدمات دارد. پنجم، هشدار نسبت به راندن ارباب رجوع در مراجعه نخست، تجلی مدیریت بار اداری و کاهش هزینه های روان شناختی تحمیل شده بر شهروندان است. نتیجه گیری پژوهش اثبات می کند نامه ۶۷، صرفا یک توصیه نیست؛ بلکه راهنمای استراتژیک برای گذار از دیوان سالاری متمرکز به دولتی چابک، شفاف و شهروندگراست. استقرار پلتفرم های تعاملی بی واسطه، ممیزی خدمات بر مبنای حل مسئله در تماس نخست، و پیاده سازی شبکه پاسخگویی متمایز، راهکارهایی کلان و کاربردی برای ارتقای نظام اداری و صیانت از سرمایه اجتماعی دولت هستند.

کلیدواژه ها:

دیوان سالاری ، حکمرانی اسلامی ، اداره امور عمومی ، نهج البلاغه