مدل ایده آل محور آرمانی تحلیل پوششی داده ها جهت رتبه بندی توانمندسازهای ارتقای بهره وری و چابکی سازمان بنادر و دریانوردی

افزایش مدت زمان اجرای پروژه ها و هزینه نهایی محصولات و خدمات، نشانه کمبود بهره وری و چابکی سازمان در مواجهه با تغییرات محیطی است. بهبود این دو مولفه می تواند هزینه دستاوردها را به طور قابل توجهی کاهش دهد. یکی از روش های موثر برای ارزیابی و ارتقای همزمان بهره وری و چابکی، استفاده از تحلیل پوششی داده ها (DEA) است؛ اما مدل های کلاسیک DEA معمولا قدرت تفکیک پایینی دارند. این پژوهش با ترکیب DEA و برنامه ریزی آرمانی (GP)، مدلی ایده آل محور پیشنهاد داده تا این ضعف برطرف شود. با استفاده از یک مجموعه چندمعیاره عوامل ارزیابی، مدل DEA برای ارزیابی کارایی نسبت و GP برای تعیین ترجیحات اولویت بندی به کار می رود. از نقاط ایده آل و ضد ایده آل برای افزایش قدرت تفکیک استفاده می شود. هدف اصلی تحقیق، شناسایی و اولویت بندی توانمندسازهای کلیدی ارتقای بهره وری و چابکی در سازمان بنادر و دریانوردی با استفاده از مدل پیشنهادی است. روش تحقیق شامل ۴ مرحله بوده که بر طبق نظرات خبرگان آن سازمان بر مدل ریاضی پیشنهادی شامل معیارهای ورودی زمان و هزینه اجرای پروژه ها و معیارهای خروجی تاثیر توانمندسازها بر چهار بعد کارایی، اثربخشی، انعطاف پذیری و پاسخگویی سازمان اجرا شد. با اجرای مدل بر روی ۱۴ توانمندساز، پنج توانمندسازهای کلیدی و برتر شامل ارتقای سطح تفکر سیستمی سازمان، استقرار مدیریت پورتفولیوی پروژه ها، استقرار مدیریت فرآیندهای سازمانی، استقرار مدیریت ریسک پروژه و استقرار هوش تجاری جهت اجرا اولویت بندی شدند. نوآوری اصلی پژوهش، ارائه مدل ایده آل محور آرمانی تحلیل پوششی داده ها است که طبق تحلیل های انجام شده، قدرت تفکیک و کیفیت اولویت بندی بهتری نسبت به مدل های مشابه داشته است. این مدل به مدیران کمک کرده تا منابع را به توانمندسازهایی با بیشترین تاثیر بر چابکی و بهره وری تخصیص دهند و برای سیاست گذاران ابزاری مفید در تصمیم گیری های استراتژیک فراهم می کند. پیشنهاد عملی پژوهش بهره گیری از مدل پیشنهادی در یک چرخه جامع بهره وری سازمانی به منظور اولویت بندی و بهبود مستمر همزمان بهره وری و چابکی سازمان است.

کلیدواژه ها:

بهره وری ، چابکی سازمانی ، توانمندساز ، تحلیل پوششی داده ها ، برنامه ریزی آرمانی ، مدل ایده آل محور آرمانی تحلیل پوششی داده ها