مدیریت و بهره وری سیلاب و کاهش مخاطرات آن در بخشی از حوضه مرغاب به منظور امیدآفرینی در استقرار کشاورزی دانش بنیان

در چند دهه اخیر رشد جمعیت و توسعه شهری سبب افزایش رواناب شهری و شکل گیری مسائلی از قبیل آلودگی های زیست محیطی، آب گرفتگی معابر شهری و سیلاب های مخرب شده است و مسئله مدیریت رواناب شهری و جمع آوری و هدایت آب های سطحی را به یکی از دغدغه های اصلی مدیران و برنامه ریزان شهری تبدیل کرده است. مشکل سیلاب ها و رواناب های سطحی بالادست به یکی از مسائل و چالش های عمده در سیستم مدیریت روستایی و شهری نوین بدل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و رتبه بندی مخاطرات ناشی از تغییر کاربری اراضی بر منابع آب زیرزمینی و کشاورزی در بخشی از حوضه مرغاب انجام شد. با گردآوری داده های اقلیمی، هیدرولوژیکی، زمین شناسی و کاربری اراضی و تحلیل آنها در محیط GIS وضعیت موجود منطقه از منظر منابع آب زیرزمینی، قنوات، اراضی کشاورزی و روند تغییرات بررسی شد. نتایج تحلیل SWOT بیانگر آن است که ضعف های عمده منطقه در مدیریت منابع آب شامل فقدان نظام پایش یکپارچه و عدم هماهنگی بین دستگاه های مرتبط است؛ در حالی که فرصت هایی همچون تغییر الگوی کشت، استفاده از فناوری های نوین آبیاری و توسعه زنجیره ارزش محصولات کشاورزی وجود دارد. در نهایت راهکارهای کلیدی برای مدیریت پایدار منطقه شامل استقرار سامانه پایش یکپارچه آبخوان ها، ارتقای مدیریت تقاضای آب، تغییر الگوی کشت بر اساس ظرفیت اکولوژیکی منطقه، بهره گیری از سیستم های نوین آبیاری و تقویت هماهنگی بین بخشی در سطح سیاست گذاری و اجرایی است. بر اساس یافته های تحقیق، تحقق توسعه پایدار کشاورزی و کاهش بحران های ناشی از تغییر کاربری اراضی نیازمند اتخاذ رویکردی یکپارچه و بین رشته ای در افزایش امیدآفرینی و کاهش محرومیت زدایی در روستاهای منطقه است.

کلیدواژه ها:

کشاورزی پایدار ، فرونشست ، زمین خطرپذیری ، مخاطرات محیطی ، محرومیت زدایی