کج فهمی های رایج در فیزیک و اثربخشی راهبردهای آموزشی مبتنی بر تغییر مفهومی

کج فهمی های علمی از مهم ترین موانع یادگیری مفاهیم بنیادی فیزیک به شمار می روند و پژوهش های متعدد نشان داده اند که بسیاری از فراگیران حتی پس از آموزش رسمی همچنان به تبیین پدیده های فیزیکی بر اساس باورها و مدل های ذهنی نادرست متکی هستند. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند به بررسی رایج ترین کج فهمی های موجود در حوزه های مکانیک، الکتریسیته، ترمودینامیک و نور و نیز ارزیابی اثربخشی راهبردهای آموزشی مبتنی بر تغییر مفهومی پرداخته است. داده های پژوهش از مطالعات معتبر داخلی و خارجی گردآوری و تحلیل شدند. یافته ها نشان دادند که کج فهمی هایی مانند «نیرو عامل حرکت است»، «جریان الکتریکی مصرف می شود»، «سرما نوعی ماده است» و «نور از چشم خارج می شود» همچنان در میان دانش آموزان و دانشجویان شیوع بالایی دارند. همچنین نتایج حاکی از آن بود که راهبردهایی نظیر آموزش همتا، مدل سازی، یادگیری پرسش محور هدایت شده و شبیه سازی های تعاملی در اصلاح کج فهمی ها اثربخشی بیشتری نسبت به روش های مبتنی بر تعارض شناختی صرف دارند. افزون بر این، عواملی مانند دانش پیشین فراگیران، مدیریت بار شناختی، شایستگی معلمان و زمینه های فرهنگی و زبانی در موفقیت مداخلات آموزشی نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند. این یافته ها بر ضرورت به کارگیری رویکردهای فعال و چندبعدی در آموزش فیزیک تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

کج فهمی ، تغییر مفهومی ، آموزش همتا ، مدلسازی ، شبیه سازی تعاملی