بررسی تاثیرگذاری شش مولفه طراحی خانه بر حس تعلق

خانه در فرهنگ ایرانی مفهومی فراتر از یک کالبد مادی بوده و به عنوان مکانی هویت ساز، معناگرا و پیونددهنده فرد با زمان، طبیعت و اجتماع تعریف می شود. دگرگونی الگوهای سکونت معاصر و فاصله گرفتن خانه های امروزی از ریشه های فرهنگی، ضرورت بازخوانی علمی رابطه میان خانه و «حس تعلق» را پررنگ تر کرده است. این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر شش مولفه کلیدی محیط مسکونی—الهام گرفته از الگوی «شش وجهی» تجربه انسانی شامل طراحی معماری، ارزش اقتصادی، فضای سبز، محیط اجتماعی، مصالح زیست سازگار و خدمات ساختمان—بر دو سازهٴ اصلی تعلق مکانی یعنی «وابستگی به مکان» و «هویت مکان» انجام شده است. روش تحقیق از نوع تحلیلی بوده و به منظور سنجش روابط میان متغیرهای کالبدی و روان شناختی از مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که کیفیت طراحی، فضای سبز و مصالح سازگار با محیط زیست بیشترین نقش را در تقویت وابستگی به مکان داشته اند، درحالی که ارزش اقتصادی ادراک شده، محیط اجتماعی و کیفیت خدمات ساختمان تاثیر پررنگ تری بر هویت مکان داشته اند. نتایج همچنین بیانگر آن است که «هویت مکان» بیش از «وابستگی» در ایجاد رفتارهای زیست محیطی، رضایت از سکونت و تمایل به توصیه محل زندگی موثر است. در مجموع، پژوهش حاضر نشان می دهد که ارزیابی خانه بر اساس یک ساختار شش وجهی، می تواند چارچوبی کارآمد برای درک نقش معماری و کیفیت محیط مسکونی در شکل گیری حس تعلق و هویت مکان در خانه های معاصر ایران فراهم کند.

کلیدواژه ها:

حس تعلق ، خانه ، هویت مکان ، شش وجهی ، معماری معاصر