شکل گیری فرم خانه باتوجه به اقلیم گرم وخشک نمونه موردی: شهریزد

اقلیم گرم و خشک ایران با ویژگی هایی مانند تابش شدید آفتاب، نوسان بالای دما و کمبود رطوبت، نقش مهمی در شکل گیری فرم و سازمان فضایی خانه ها داشته است. هدف این تحقیق بررسی نحوه تاثیر شرایط اقلیمی بر شکل گیری عناصر کالبدی و فضایی خانه های سنتی در مناطق گرم و خشک و استخراج اصولی است که بتوان در طراحی معماری پایدار معاصر به کار برد. روش تحقیق بر پایه مطالعه توصیفی–تحلیلی و تحلیل تطبیقی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی میدانی در شهر یزد و تحلیل کیفی سازمان فضایی نمونه های تاریخی گردآوری شد و الگوهای سنتی با رویکردهای نوین معماری اقلیم گرا مقایسه شدند. یافته ها نشان می دهد عناصر معماری سنتی مانند حیاط مرکزی، گودال باغچه، بادگیر، دیوارهای قطور و فضاهای نیمه باز، پاسخ هایی موثر به شرایط سخت اقلیمی بوده اند و در کنار عملکرد اقلیمی، با ارزش هایی چون محرمیت، درونگرایی و سلسله مراتب فضایی پیوند داشته اند. تحلیل نمونه ها حاکی از آن است که این عناصر علاوه بر کارآمدی گذشته، قابلیت بازتفسیر و سازگاری با نیازهای معماری معاصر را دارند. به ویژه حیاط مرکزی و گودال باغچه در ایجاد تهویه طبیعی، کنترل نور و شکل دهی ریزاقلیم نقش مهمی ایفا می کنند. نتیجه تحقیق نشان می دهد توجه هم زمان به اقلیم و فرهنگ در طراحی مسکن می تواند کیفیت فضاهای سکونتی امروز را ارتقا دهد و زمینه دستیابی به معماری پایدار در شهرهای گرم و خشک را فراهم سازد. الگوهای سنتی، در صورت بازخوانی هوشمندانه، می توانند منابعی ارزشمند برای طراحی معاصر باشند.

کلیدواژه ها:

اقلیم گرم و خشک ، معماری سنتی ایران ، فرم خانه ، پایداری ، حیاط مرکزی ، سازمان فضایی