بررسی تاثیر ارزش های فرهنگی بر فرم خانه در ایران معاصر نمونه موردی: شهر کرج

خانه در فرهنگ ایرانی تنها یک سرپناه نیست؛ بلکه عرصه ای برای بازتولید هویت، حفظ روابط خویشاوندی، تداوم سنت ها و سازمان دهی رفتارهای اجتماعی محسوب می شود. تاریخ معماری ایران نشان می دهد که فرم خانه، همواره از فرهنگ، جهان بینی، نقش های جنسیتی، مناسبات قدرت، اخلاق زیستن و الگوهای زیباشناسی جامعه اثر پذیرفته است. اما در ایران معاصر، به ویژه در شهرهایی چون کرج که دچار رشد جمعیتی سریع و تنوع فرهنگی گسترده اند، شاهد گسست میان ارزش های فرهنگی و فرم خانه هستیم. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ارزش های فرهنگی بر فرم خانه در ایران معاصر و تحلیل نحوه بازتاب این ارزش ها در واحدهای مسکونی شهر کرج و ارائه راهکارهایی برای همگرایی میان فرهنگ و معماری انجام شده است. این پژوهش (نوع تحلیلی-توصیفی) با تحلیل تطبیقی و عمیق نمونه های مسکونی در محله های مختلف کرج و رویکرد پدیدارشناختی فرهنگی، چگونگی حضور یا حذف ارزش هایی مانند حریم، درون گرایی، خانواده محوری، طبیعت دوستی و آیین های خانگی را در خانه های امروز بررسی می کند. یافته ها حاصل از تحلیل میدانی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و مطالعات تطبیقی، به مدلی برای ارزیابی و طراحی خانه معاصر بر اساس ارزش های فرهنگی ایرانی منجر شده است. نتایج حاکی از آن است که احیای فرم های فرهنگی می تواند به بهبود کیفیت سکونت، افزایش هویت محلی و رضایت ساکنان کمک کند. نتایج نشان می دهد فرم خانه در کرج بیش از آنکه نتیجه ارزش های فرهنگی باشد، تحت تاثیر عوامل اقتصادی، ضوابط شهرسازی، تراکم سازی و الگوگیری از معماری غربی شکل گرفته است؛ بنابراین برای بازگرداندن هویت فرهنگی مسکن، لازم است سیاست گذاری های شهری، طراحی معماری و آموزشی، دوباره بر مبنای ارزش های فرهنگی ایرانی تنظیم شوند.

کلیدواژه ها:

ارزش های فرهنگی ، معماری معاصر ایران ، هویت فرهنگی ، فرم خانه ایرانی ، شهر کرج