مطالعه ضرورت دستیابی به توسعه پایدار در ساختار مدیریت شهری ایران

رشد فزاینده شهرنشینی و پیچیدگی مسائل کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در شهرهای ایران، ضرورت بازنگری در ساختار مدیریت شهری را با تاکید بر رویکرد توسعه پایدار دوچندان ساخته است. کلان شهرهایی مانند و با چالش هایی نظیر نابرابری فضایی، تخریب محیط زیست، ناکارآمدی نهادی و کاهش سرمایه اجتماعی روبه رو هستند که نشان دهنده فاصله معنادار میان وضعیت موجود مدیریت شهری و الزامات توسعه پایدار است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف تبیین ضرورت دستیابی به توسعه پایدار در ساختار مدیریت شهری ایران و ارائه الگویی متناسب با این رویکرد، با استفاده از روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مطالعات اسنادی، بررسی منابع نظری و تحلیل سیاست ها و ساختارهای موجود گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که نظام مدیریت شهری برای آن که بتواند پایداری توسعه در شهرها را تامین نماید، نیازمند الگویی جامع و چندبعدی است که مشتمل بر پنج مولفه اساسی باشد: نخست، مشارکت و توانمندسازی مردم که زمینه ساز تحقق پایداری اجتماعی از طریق افزایش سرمایه اجتماعی، مسئولیت پذیری و انسجام شهری می شود؛ دوم، تامین مشارکت کلیه گروه ها و سازمان های ذی نفع که به تقویت هماهنگی نهادی و تحقق پایداری نهادی می انجامد؛ سوم، تقویت فرهنگ شهری و نهادینه سازی ارزش های شهروندی که بستر پایداری فرهنگی را فراهم می سازد؛ چهارم، اتخاذ سیاست کاربری صحیح و حفاظت از زمین که نقش بنیادینی در تحقق پایداری زیست محیطی دارد؛ و پنجم، برقراری عدالت در توزیع منابع، خدمات و فرصت های شهری که زمینه ساز پایداری اقتصادی و کاهش شکاف های اجتماعی فضایی خواهد بود. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که گذار از مدیریت شهری سنتی و متمرکز به مدیریتی مشارکتی، عدالت محور و محیط زیست گرا، شرط اساسی تحقق توسعه پایدار در شهرهای ایران است و بدون اصلاح ساختارها و تقویت ابعاد اجتماعی، نهادی، فرهنگی، زیست محیطی و اقتصادی، دستیابی به توسعه پایدار شهری امکان پذیر نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، توسعه پایدار شهری ، مدیریت شهری ، شهرهای ایران