بررسی عوامل موثر بر سطح فرهنگ HSE در صنایع گاز به روش MCDM با رویکرد F.TOPSIS و با استفاده از مدل عنکبوتی

زمینه و هدف: فرهنگ ایمنی بهداشت و محیط زیست (HSE) به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار در صنایع پرخطر نظیر صنعت گاز شناخته می شود. هدف اصلی از این تحقیق ارائه شاخص هایی جهت تعیین سطح فرهنگ HSE در پالایشگاه گاز ایلام می باشد تا ضمن نمایان ساختن نکات ضعف و قوت راهکارهای مدیریتی مناسب را جهت ارتقاء سطح فرهنگ HSE ارائه نماید. روش بررسی: این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی است. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه استاندارد فرهنگ HSE، مصاحبه نیمه ساختار یافته با مدیران ارشد HSE و بررسی مستندات سازمانی بود. پس از شناسایی ۱۶ شاخص کلیدی از طریق مرور ادبیات و نظر سنجی از خبرگان، اولویت بندی شاخص ها با استفاده از تکنیک F.TOPSIS انجام شد. صحت سنجی نتایج به روش اسکالوگراف صورت گرفت و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS انجام شد. در نهایت نتایج به صورت گرافیکی در قالب مدل عنکبوتی (Spider Diagram) ارائه گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که از میان ۱۶ شاخص شناسایی شده، تعهد مدیریت به مسائل HSE با بالاترین ضریب نزدیکی به ایده آل مثبت در رتبه اول و وجود سیستم پاداش مناسب در زمینه اجرای الزامات در رتبه دوم قرار گرفتند. ارزیابی سطح فرهنگ HSE در پالایشگاه گاز ایلام با استفاده از دستورالعمل اجرایی تدوین شده نشان داد که این پالایشگاه در محدوده مطلوب قرار دارد. بحث و نتیجه گیری: نقش محوری تعهد مدیریت ارشد و سیستم های انگیزشی در ارتقای فرهنگ HSE تایید شد. مدل ارائه شده می تواند به عنوان ابزاری کاربردی جهت ارزیابی دوره ای و بهبود مستمر فرهنگ HSE در صنایع گازی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ HSE ، تصمیم گیری چند معیاره ، F.TOPSIS ، مدل عنکبوتی ، توسعه پایدار