چالشهای اجرای قرارهای جلب دیوان کیفری بینالمللی در نظام بین الملل

دیوان کیفری بین المللی به عنوان نخستین مرجع دائمی کیفری در سطح بین المللی با هدف تعقیب و محاکمه مرتکبان شدیدترین جنایات مورد اهتمام جامعه جهانی شامل نسل کشی، جنایات علیه بشریت، جنایات جنگی و جنایت تجاوز، تاسیس شده است. با وجود اهمیت این نهاد در تحکیم عدالت کیفری بین المللی و مقابله با بی‎کیفرمانی، اجرای قرارهای جلب صادره از سوی آن همچنان یکی از اساسی ترین چالش های عملی و حقوقی دیوان به شمار می آید. دیوان برخلاف محاکم داخلی فاقد سازوکار اجرایی مستقل و نیروی پلیسی اختصاصی است و اجرای تصمیمات آن به ویژه در زمینه دستگیری متهمان به همکاری دولت ها وابسته است. این وابستگی در عمل موجب شده است که اجرای قرارهای جلب با موانع متعددی از جمله اصل حاکمیت دولت ها، استناد به مصونیت مقامات عالی رتبه، عدم عضویت برخی کشورها در اساسنامه رم، فقدان اراده سیاسی و ملاحظات دیپلماتیک و ژئوپلیتیکی روبه رو شود. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی ضمن تبیین مبانی حقوقی اجرای قرارهای جلب در چارچوب اساسنامه رم، چالش های اصلی حقوقی و سیاسی فراروی اجرای این قرارها را بررسی می کند و در نهایت راهکارهایی برای تقویت همکاری دولت ها و افزایش ضمانت اجرای تصمیمات دیوان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

اساسنامه رم ، دیوان کیفری بین المللی ، عدالت کیفری بین المللی ، قرار جلب ، مصونیت مقامات