خلا نظری مدیریت سازمان های مسموم در مدیریت آموزشی: تبیین ضرورت توسعه یک نظریه در مدارس

این پژوهش با هدف تبیین خلا نظری موجود در مدیریت سازمان های مسموم در نظام مدیریت آموزشی و ارائه چارچوبی بدیل برای فهم، پیشگیری و مهار این پدیده در مدارس انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که بخش قابل توجهی از ادبیات موجود، سمیت سازمانی را عمدتا از منظر فردمحور، رفتارمحور یا فرهنگ محور توضیح داده و در نتیجه، از تبیین ریشه های ساختاری، حکمرانی و بین سطحی آن بازمانده است. در حالی که در مدارس، سمیت سازمانی صرفا پیامد رفتار یک مدیر، تعارض های فردی یا جو منفی مدرسه نیست، بلکه می تواند حاصل معماری نامتوازن حکمرانی، تمرکزگرایی افراطی، ابهام در توزیع اختیار و مسئولیت، ضعف پاسخ گویی، اختلال در جریان اطلاعات و تضعیف عدالت، اعتماد و امنیت روان شناختی باشد. روش پژوهش، کیفی و از نوع نظریه پردازی/تحلیل مفهومی است. پژوهش با اتکا به منطق نظری سیستم های اجتماعی و حکمرانی چندسطحی و از طریق تحلیل انتقادی و تلفیقی ادبیات مرتبط با سمیت سازمانی، سازمان های مسموم و حکمرانی آموزشی انجام شد. بر این اساس، چارچوب «حکمرانی چندسطحی مدیریت سازمان های مسموم در مدارس» صورت بندی گردید. در این چارچوب، ظرفیت حکمرانی چندسطحی به عنوان سازوکاری تنظیم گر و مداخله گر، نقش محوری در مهار چرخه های خودتقویت شونده سمیت ایفا می کند؛ چرخه هایی که از بی اعتمادی آغاز شده و از مسیر کنترل افراطی، سکوت سازمانی، ادراک بی عدالتی، فرسودگی شغلی و کاهش مشارکت حرفه ای بازتولید می شوند. یافته نظری پژوهش نشان می دهد که شفافیت نقش ها، تناسب اختیار و مسئولیت، هماهنگی میان سطحی، گزارش دهی امن، پاسخ گویی یادگیرنده و حمایت تخصصی سطوح میانی می توانند اثر عوامل خطر ساختاری را تعدیل کنند. نوآوری اصلی پژوهش، انتقال کانون تحلیل از «فرد سمی» به «معماری حکمرانی» و گذار از مداخلات واکنشی و تنبیهی به مداخلات پیشگیرانه، ساختاری و یادگیرنده است.

کلیدواژه ها:

نظریه پردازی ، سازمان های مسموم ، حکمرانی چندسطحی ، مدیریت آموزشی ، معماری حکمرانی ، مدارس