موانع راهبردی به کارگیری خلق ارزش مشترک در توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار در مناطق دارای بحران منابع آب؛ دلالت هایی برای حوضه زاینده رود

تشدید بحران منابع آب در بسیاری از مقاصد گردشگری جهان کارآفرینان و سیاست گذاران را با این پرسش مواجه کرده است که رویکرد خلق ارزش مشترک که همزمان بر منافع اقتصادی بنگاه ها و رفاه اجتماعی تاکید دارد در بستری که خود منبع طبیعی پایه در معرض فروپاشی است چگونه می تواند عملیاتی شود. هدف این مقاله مروری شناسایی و تبیین مهمترین موانع راهبردی به کارگیری CSV در توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار در مناطق دارای بحران منابع آب و استخراج دلالت های آن برای حوضه زاینده رود است. برای این منظور با روش مرور و سنتز نظام مند، ادبیات مطالعات نظری حوزه CSV و پژوهش های تجربی و بومی مرتبط با گردشگری، کارآفرینی و بحران آب زاینده رود گردآوری و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که موانع پیش رو در چهار دسته نهادی، ساختاری-اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی-فرهنگی قابل طبقه بندی اند و این چهار دسته به جای آنکه مستقل از یکدیگر عمل کنند، یک نظام علی به هم پیوسته را شکل می دهند؛ ضعف حکمرانی نهادی ساختار اقتصادی وابسته به صنایع آب بر را بازتولید می کند؛ این ساختار فشار بر منابع طبیعی را تشدید می کند و تخریب محیط زیست نیز سرمایه اجتماعی لازم برای مشارکت موثر را تضعیف می سازد. یافته ها همچنین نشان می دهند که در بستری مانند زاینده رود برخلاف مفروضات کلاسیک خلق ارزش مشترک، صرفا منطق بازارمحور برای خلق ارزش مشترک کافی نیست و موفقیت آن مستلزم شکل گیری حکمرانی یکپارچه و انطباقی آب است که گردشگری را به عنوان ذی نفع رسمی در زنجیره ارزش منطقه به رسمیت بشناسد. این پژوهش با بازتعریف مرزهای کاربرد CSV در شرایط بحرانی به ادبیات نظری این حوزه کمک کرده و دلالت های مشخصی برای سیاست گذاران، نهادهای متولی آب و کارآفرینان گردشگری حوضه زاینده رود ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

خلق ارزش مشترک (CSV) ، کارآفرینی گردشگری ، گردشگری پایدار ، بحران منابع آب ، حوضه زاینده رود