پیشرفت های مهندسی صنایع در ایمنی، امنیت و مدیریت ریسک: از رویکردهای کلاسیک تا سامانه های داده محور و تاب آوری سازمانی

این تحقیق با هدف تبیین و تحلیل مسیرهای پیشرفت مهندسی صنایع در سه حوزه به هم پیوسته ایمنی، امنیت و مدیریت ریسک انجام شده است؛ حوزه هایی که با افزایش پیچیدگی سامانه های socio-technical، دیجیتالی شدن فرایندها و شکنندگی زنجیره های تامین، به کانون تصمیم سازی های صنعتی تبدیل شده اند. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی و مبتنی بر گردآوری و سنتز منابع معتبر شامل استانداردهای بین المللی مدیریت ریسک و ایمنی شغلی، چارچوب های رسمی امنیت سایبری و مقالات داوری شده در زمینه مهندسی تاب آوری، FMEA/FMECA فازی و مدیریت اختلالات زنجیره تامین است. یافته ها نشان می دهد پیشرفت های مهندسی صنایع از تمرکز سنتی بر شناسایی خطر و کنترل های ایستا، به سمت رویکردهای سیستمی و پویایی محور حرکت کرده است؛ به گونه ای که امروزه ادغام مدیریت ریسک سازمانی، تحلیل قابلیت اطمینان، تصمیم گیری چندمعیاره، داده کاوی و طراحی تاب آور، امکان پیش بینی پذیری بهتر ریسک ها، کاهش اثرات آبشاری اختلالات و بهبود عملکرد ایمن را فراهم می کند. همچنین استانداردها و چارچوب های جدید، زبان مشترکی برای هم راستاسازی اهداف ایمنی و امنیت با راهبردهای عملیاتی و زنجیره تامین ارائه می دهند. نتیجه گیری کلی پژوهش بیانگر آن است که مزیت رقابتی آینده در صنایع، در گرو توسعه قابلیت های مهندسی صنایع برای طراحی و بهینه سازی سامانه های ایمن، امن و تاب آور بر پایه شواهد و تحلیل های چندسطحی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

ایمنی صنعتی ، امنیت سایبری ، مدیریت ریسک ، مهندسی تاب آوری ، زنجیره تامین