تبارشناسی مفهوم گناه و توبه: اخلاقی از توبه سکولار در سقوط تا تقدیرگرایی سنتی در جای خالی سلوچ

پژوهش حاضر با هدف تبارشناسی تطبیقی مفاهیم کهن الگویی «گناه» و «توبه» در دو زمان سقوط اثر آلبر کامو و جای خالی سلوچ اثر محمود دولت آبادی انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی - تحلیلی با رویکرد ادبیات تطبیقی (مکتب آمریکایی) است که از طریق واکاوی متنی و تحلیل مضمون نشانه های رفتاری شخصیت های اصلی صورت می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مفهوم الهیاتی گناه و توبه در دوران گذار این دو جامعه دچار دگرگونی تبارشناختی شده است؛ به طوری که در رمان سقوط گناه از ساحت قدسی خارج شده و در قالب انفعال اخلاقی و خودخواهی ذهنی بازتعریف می شود و توبه نیز در قالب توبه سکولار فلسفی و مدرن از طریق شگرد قاضی تائب و مونولوگ های اعتراف آمیز برای کسب قدرت تجلی می یابد. در مقابل در رمان جای خالی سلوچ گناه با فقر، جبر معیشتی و ناتوانی تن در برابر کویر پیوند خورده و توبه در بستر تقدیرگرایی سنتی، جبر بومی و اخلاق «بقا از طریق کار سخت روی زمین»، سکوت و پذیرش فعالانه تقدیر بازنمایی می شود. در نهایت این پژوهش نتیجه می گیرد که هر دو اثر به بازتعریف مفاهیم کلامی در بسترهای نوین پرداخته اند؛ با این تفاوت که کامو به بن بست روان شناختی و فردگرایانه وجدان معذب مدرن می رسد در حالی که دولت آبادی بر تطهیر فیزیکی، جمعی و پیوند دوباره با خاک برای تداوم بقا تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

تبارشناسی ، گناه ، توبه ، سکولار ، تقدیرگرایی ، سنتی ، سقوط ، جای خالی سلوچ