بررسی تطبیقی خاتمه یک سویه قرارداد در اسناد فراملی و قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول

خط سیر حیات حقوقی قرارداد، ممکن است تا انتها امتداد نداشته و تحت شرایطی توسط یکی از اطراف آن، بدون رسیدن به نقطه پایانی منقطع گردد. در این میان، از جمله مسائل مطروحه این است که آیا خاتمه یک سویه قرارداد ساکت، بدون تشریفات خاصی صورت می پذیرد و یا نیازمند تشریفات مخصوصی است تا جلوه گر اجرای مسئولانه حق توسط صاحب آن باشد؟ مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای درصدد ارائه پاسخی مقتضی به این پرسش است و در این راستا به تتبع در برخی اسناد فراملی (از جمله کنوانسیون سازمان ملل متحد راجع به بیع بین المللی کالا، اصول حقوق قراردادهای اروپا، طرح چارچوب مشترک مرجع و اصول قراردادهای تجاری بین المللی) و نیز نظام حقوقی ایران (قبل و بعد از قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول) می پردازد. براساس نتایج حاصل از این پژوهش، برخلاف نظام سنتی حاکم بر حقوق ایران که متضمن «اصل خاتمه بدون تشریفات و اراده محور قرارداد» می باشد، اسناد فراملی مشتمل بر «قاعده خاتمه تشریفاتی و اثبات محور قرارداد» است که تشریفات مزبور به عنوان یک اماره نسبی یا فرض قانونی قابل رد، با تسهیل بار اثبات دعوی، نمی گذارد دست ذی نفع در مرحله اثبات حق، خالی بماند. «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» نیز در تبصره «۱» ماده «۱»، با رویکردی نوین، بارقه تقنین قاعده ای مشابه با اسناد بین المللی را در حقوق ایران ایجاد نموده و به دلیل عدم مغایرت قاعده مزبور با قواعد فقهی و قانونی، به کارگیری آن در نظام حقوقی ایران منعی نداشته و می تواند چراغ راهی برای توسل به تشریفات اثباتی تسهیل گر به سود زیان دیده باحسن نیت در خاتمه بخشیدن به قرارداد غرری باشد.

کلیدواژه ها:

اسناد فراملی ، تشریفات قانونی ، خاتمه قرارداد ، فسخ ، قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول