ساختار نمادین طبیعت در شعر سهراب سپهری (با تکیه بر هشت کتاب)

طبیعت در شعر سهراب سپهری نه عنصری توصیفی و تزئینی، بلکه بنیانی هستی شناختی و ساختاری است. سپهری بی تردید یکی از تاثیرگذارترین و محبوب ترین شاعران معاصر ایران است؛ شعر او تلفیقی است از تصویرهای شاعرانه ناب، عرفان شرقی و غربی، و نگاهی عمیق و رازآلود به طبیعت. آنچه شعر او را از بسیاری از شاعران معاصر متمایز می کند، نحوه مواجهه با عناصر طبیعی است؛ در شعر او، آب، درخت، نور، باد، خاک و کوه صرفا ابزار توصیف نیستند، بلکه به زبانی برای بیان عمیق ترین جهان بینی اش تبدیل شده اند. این پژوهش با رویکردی توصیفی‑تحلیلی و با بهره گیری از تحلیل نمادشناختی و بسامد واژگانی، به بررسی کارکرد عناصر طبیعی در مجموعه «هشت کتاب» می پردازد. ابتدا با ارائه جدول بسامد عناصر کلیدی (آب، نور، درخت، باد، دشت، ابر/باران، خاک، کوه) جایگاه کمی آن ها مشخص شده، سپس با استناد به آرای صاحب نظرانی چون شفیعی کدکنی، پورنامداریان، راکعی و الیاده، ابعاد نمادین هر یک تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد عناصر طبیعی در سه سطح بنیادین (آب، نور، درخت)، پویشی (باد، باران، دشت) و وجودی (خاک، کوه، سنگ) سامان می یابند و شبکه ای معنایی می سازند که بیانگر نوعی عرفان طبیعی و هستی شناسی شاعرانه است. نتایج حاکی از آن است که بسامد بالای برخی عناصر، با جایگاه معنایی مرکزی آن ها همبستگی دارد و شعر سپهری واجد ساختاری منسجم و نظام مند در بازنمایی طبیعت است.

کلیدواژه ها:

سهراب سپهری ، هشت کتاب ، نمادشناسی ، طبیعت ، بسامد واژگانی ، عرفان طبیعی